Onderzoek naar immuniteit Europarlementariërs wint scriptieprijs

Carla Berkhout heeft op zaterdag 21 november in Rotterdam de Scriptieprijs Rechtswetenschappen 2009 van de Open Universiteit Nederland ontvangen voor haar masterscriptie 'De immuniteit van de leden van het Europees Parlement in perspectief. Naar een blauwdruk voor een uniforme eigentijdse regeling'. De Open Universiteit kent Berkhout deze prijs toe, omdat zij niet alleen de tamelijk droge problematiek op een levendige en boeiende wijze beschrijft, maar ook een goed voorstel voor een nieuwe regeling presenteert. Carla Berkhout werkt in Luxemburg voor het Europees Parlement.

Toegankelijk en praktisch

'Carlas scriptie onderscheidt zich doordat deze ook voor leken buitengewoon toegankelijk is, zonder de prijs te betalen van versimpeling', vertelt prof. dr. Huub Spoormans, hoogleraar bij de faculteit Rechtswetenschappen en juryvoorzitter. Verder laat de scriptie volgens de jury zien dat een methodisch doorwrochte analyse samen kan gaan met het doen van concrete en praktische voorstellen voor hervorming van de bestaande regeling.

Europarlementariërs staan boven de wet

De leden van het Europees Parlement zijn mensen van vlees en bloed. Ook zij kennen hun zwakke momenten. Maar in tegenstelling tot de gewone burger, staan Europarlementariërs boven de wet. Zowel binnen als buiten het Europees Parlement, kunnen zij min of meer doen en laten wat zij willen, zonder dat zij hoeven vrezen dat zij hiervoor door de rechter op hun vingers zullen worden getikt. Berkhout bekijkt in de winnende scriptie of de immuniteitsregeling van de Europarlementariërs, die uit 1965 stamt, nog voldoet aan de eisen en inzichten van deze tijd en de huidige status van de leden.

Niet langer op realiteit afgestemd

De parlementaire immuniteit van het Europees Parlement bestaat uit twee componenten, te weten vrijheid van mening en stem (immuniteit) en vrijwaring van gerechtelijke vervolging en aanhouding (onschendbaarheid). Ofschoon de immuniteit en de onschendbaarheid verdedigbaar zijn, constateert Berkhout dat de uitvoering ervan te wensen overlaat. Vooral de onschendbaarheid is niet langer op de realiteit afgestemd, omdat zij uit een tijd stamt dat de parlementsleden nog niet rechtstreeks werden verkozen. In steeds meer landen valt het onderzoek naar strafbare feiten die een parlementslid zou hebben begaan, niet langer onder de onschendbaarheid. Deze tendens breekt met de oorspronkelijke ratio om volksvertegenwoordigers in alle opzichten te beschermen. Tevens noopt de regeling tot ingewikkelde en tijdrovende analyses van de nationale regelingen van de 27 EU-lidstaten, alle met een eigen rechtssysteem en -cultuur.

Gemeenschapsautonome onschendbaarheidsregeling

Na een uitvoerige analyse, die, volgens de jury, niet alleen goed leesbaar maar ook spannend is, concludeert Berkhout dat van de twee beginselen die ten tijde van de Franse Revolutie het licht zagen, er één definitief op zijn retour lijkt te zijn, terwijl het andere springlevend is. De absolute bescherming van volksvertegenwoordigers lijkt het af te moeten leggen tegen de gelijkheid voor de wet van alle burgers. Berkhout doet hierop een voorstel om de onschendbaarheid van de Europarlementariërs beter af te stemmen op de moderne opvattingen en tendensen in Europa. Ze formuleert hiervoor een gemeenschapsautonome onschendbaarheidsregeling.

Over Carla Berkhout

Carla Berkhout (1952, Den Haag) is van huis uit vertaalster en woont en werkt in Luxemburg bij het Europees Parlement. Daarvoor werkte zij o.a. voor de Europese Commissie in Brussel en Lissabon waar zij als voorlichtster Portugal bij de EU-toetreding hielp. Ze is in 1999 gestart aan de Open Universiteit met de Basiscursus recht om in het kader van haar beroepswerkzaamheden een beter inzicht te krijgen in de basisbeginselen van het recht. Het was aanvankelijk geenszins haar bedoeling om een gehele rechtenstudie te volgen en af te ronden. De eerste cursus maakte haar echter zo enthousiast dat ze toch op latere leeftijd aan een tweede universitaire studie begonnen is. In juli 2009 heeft ze haar master Rechtswetenschappen behaald aan de Open Universiteit.