Leereenheid 1: Wat is literatuur?
Inhoud
Introductie
Experiment
Verdere inhoud van leereenheid 1
Downloads
Formaat
Leereenheid 1
Leereenheid 1 (met aantekeningen)
Oefentekst 1: Annie M.G. Schmidt
Introductie
Van literatuur kun je niet zo maar een definitie geven. Bij een definitie denken we vaak aan wat Van Dale noemt 'een samenvattende omschrijving van de kenmerken van een begrip'. Als we een definitie geven, proberen we de essentiële eigenschappen van verschijnselen uit de werkelijkheid op te sommen. Zulke definities treft men aan in de klassieke natuurwetenschappen (bijvoorbeeld de definitie van zwaartekracht), maar ook in het dagelijks leven, bijvoorbeeld wanneer we omschrijven wat een roeiboot of wat een kano is, een praktijk waarvan de resultaten zijn neergelegd in woordenboeken.
Sommige begrippen, zoals 'vrijheid' of 'vooruitgang' lenen zich echter moeilijk voor een definitie. Dat komt onder meer omdat aan die begrippen waardeoordelen zijn verbonden. Met 'literatuur' is ook zo iets aan de hand. Literatuur heeft immers voor de meeste mensen, ook al lezen ze zelf niet, iets met waarde te maken. Men vindt literatuur waardevol, waardevoller dan wat men wel 'lectuur' noemt. Als je echter aan mensen vraagt wat nu wel en wat nu niet literatuur is, dan zul je geen eenstemmigheid aantreffen, ook niet bij 'deskundigen'. Sommigen vinden De Klop op de deur (1930) van Ina Boudier-Bakker een literaire roman. Anderen schuiven die roman als 'lectuur' terzijde. En wat voor deze roman geldt, geldt voor vele teksten. Waar waarden in het spel zijn zullen oordelen verschillen. Op de vraag 'Wat is literatuur?' zullen we dan ook nooit een bevredigend antwoord vinden. We kunnen beter op zoek gaan naar literatuuropvattingen.
In deze leereenheid bespreken we, na de inleiding (paragraaf 1) in paragraaf 2 verschillende van die literatuuropvattingen. In paragraaf 3 bespreken we de veronderstelde functies van literatuur. In paragraaf 4 gaan we in op het waardeoordeel en de canon, dat wil zeggen: de groep klassiekers van een nationale literatuur. In paragraaf 5 werken we één van de besproken literatuuropvattingen verder uit en gaan we uitgebreid in op de relatie tussen literatuur en materiaalbehandeling, zowel door een uitgewerkt tekstvoorbeeld als door de bespreking (in leesstof) van enige literatuurwetenschappelijke opvattingen over materiaalbehandeling. De meeste onderwerpen die in deze leereenheid aan de orde komen worden in de volgende leereenheden nader uitgewerkt.
Leerdoelen
Na bestudering van deze leereenheid dient u:
- de in de cursus gegeven antwoorden op de vraag 'Wat is literatuur?' te kunnen geven en de antwoorden in hun context te kunnen plaatsen;
- verschillende historische literatuuropvattingen te kennen;
- de opvattingen over traditie en vernieuwing te kennen;
- te weten welke functies een literaire tekst kan hebben;
- te kunnen verklaren dat literaire teksten meerduidig zijn;
- te weten welke rol de lezer speelt bij de interpretatie van literatuur.
Experiment
Bij bestuderen van de gratis cursussen kan geen beroep worden gedaan op een docent. Ook medestudenten om een vraag aan te stellen zijn meestal niet beschikbaar.
Een mogelijke manier om hier wat aan te doen is de aantekeningen van medestudenten beschikbaar te stellen. Als experiment hebben wij de eerste leereenheid van deze cursus ook opgenomen in een versie waarin de aantekeningen van zeven studenten zijn opgenomen. Met het annotatietool dat aan dit pdf document is toegevoegd kunt u niet alleen deze aantekeningen bekijken, maar ook zelf aantekeningen aan de cursustekst toevoegen.
Meer uitleg over de annotatietool
Verdere inhoud van leereenheid 1
Leereenheid 1 bestaat uit
- een leerkern, hierin staan de leerstof en de opgaven. Hiermee kan het beste worden begonnen;
- een oefentekst, hiernaar wordt in de leerkern verwezen;
- een zelftoets, deze toets kan worden gedaan nadat de leerkern is bestudeerd;
- uitwerkingen van de opgaven in de leerkern en de zelftoets;
- Alle materiaal is te vinden in de files die gedownload kunnen worden (zie bovenaan deze pagina).
