Leereenheid 4: Effecten
Inhoud
Introductie
Verdere inhoud van leereenheid 4
Downloads
Leereenheid 4
Oefentekst 6: Anna Blaman
Oefentekst 7: Louis Couperus
Oefentekst 8: Frans Kellendonk
Let op: in de PDF-files van de oefenteksten staat een andere nummering dan in de cursus weergegeven. Negeer de nummering die in de PDF-files staat gegeven.
Introductie
In deze leereenheid worden enkele eerder besproken begrippen nogmaals aan de orde gesteld om te bekijken, wat voor effecten deze structuurelementen bij de lezer teweeg kunnen brengen. Het gaat er daarbij niet om, keiharde bewijzen te leveren voor een regelrecht verband tussen structuurelementen en een lezersreactie. Iedere lezer is weer anders, iedere leeshandeling is ingebed in een groot aantal factoren en gebonden aan specifieke momenten, en uiteindelijk is niet te voorspellen hoe mensen reageren op wat ze lezen. Het gaat er om, aan te geven wat de functie van bepaalde structuurelementen zou kunnen zijn, of zelfs beoogd wordt te zijn. Het gaat in die zin om een retoriek van het verhaal.
In een reeks korte paragrafen komen achtereenvolgens vier effecten aan de orde, die weliswaar met elkaar samenhangen en dus niet fundamenteel van elkaar gescheiden kunnen worden, maar die toch doorgaans als verschillend ervaren worden. Allereerst worden verschillende kunstgrepen besproken, waarmee spanning teweeggebracht kan worden. Vervolgens komt de kwestie van identificatie aan bod. Daarmee in verband staat het derde onderwerp: ontroering. Wat brengt lezers ertoe, al of niet daadwerkelijk een traan weg te pinken, wat veroorzaakt een emotionele reactie? Ten slotte zullen enkele zeer tentatieve opmerkingen worden gemaakt over humor.
De elementen in een tekst die een bepaald effect lijken te beogen, kunnen meer of minder succesvol zijn. Het relatieve succes ervan kan een basis zijn voor een onderbouwd waardeoordeel.
Leerdoelen
Na bestudering van deze leereenheid dient u:
- een aantal mogelijke effecten van verhalende teksten van elkaar te kunnen onderscheiden en omschrijven
- te weten welke kunstgrepen welke effecten teweeg kunnen brengen
- aan te kunnen geven welke structuurelementen in een tekst bij het oproepen van dergelijke effecten te pas komen en deze structuurelementen analytisch te kunnen bespreken
- zich ervan bewust te zijn dat effecten te zeer van individuele omstandigheden afhangen om met zekerheid te voorspellen te zijn, maar niettemin te kunnen aangeven waarom u van een bepaalde verhalende tekst specifieke effecten verwacht
- de effecten te kunnen gebruiken om de tekst te karakteriseren en eventueel te beoordelen
Verdere inhoud van leereenheid 4
Leereenheid 4 bestaat uit
- een leerkern. Hierin staan de leerstof en de opgaven. Hiermee kan het beste worden begonnen.
- enkele oefenteksten. Hiernaar wordt in de leerkern verwezen.
- een zelftoets. Deze toets kan worden gedaan nadat de leerkern is bestudeerd.
- uitwerkingen van de opgaven in de leerkern en de zelftoets.
- Alle materiaal is te vinden in de files die gedownload kunnen worden (zie bovenaan deze pagina).
