De student
Na jaren werken in de accountancy wilde studente Milieu-natuurwetenschappen Sonja Borsboom met de 'poten in de grond staan'. Haar leven op het platteland nam een onverwachte vlucht en de 'echte dingen' waarmee ze bezig wil zijn, blijken soms verrassend dicht bij de werkelijkheid van beleidsmakers te staan. 'Nu ontmoet ik mensen met heel andere drijfveren.'
Avontuurlijk wil Sonja Borsboom (47) haar levensloop niet noemen, liever ondernemend 'met een bepaalde ratio erin'. Na haar vwo werkte ze in Zwitserland in de horeca, had een kantoorbaan in België en begon met een partner een cafetaria in het Brabantse Dongen. Op kantoor was ze tot de conclusie gekomen dat ze zich theoretisch moest scholen wilde ze verder komen. Daarom ging ze naar de heao, werd accountant en specialiseerde zich via het staatsexamen als AA-accountant in het midden- en kleinbedrijf. Al tijdens haar studie deed ze de financiële administratie van enkele bedrijfjes, na haar diplomering zette ze in Breda zelf een kantoor op dat ze tot zaak met zeven medewerkers uitbouwde. In de beginperiode combineerde ze haar accountantsbaan met de cafetaria. 'Dat kon goed, want we waren pas vanaf vier uur geopend. Spannend was het wel om in een nieuwbouwwijk een frituur te beginnen.' Toen de cafetaria goed liep, was de uitdaging verdwenen en trok ze zich uit de zaak terug. 'Ik zoek steeds andere dingen.'
Erg honkvast is Sonja nooit geweest. Geboren in Den Haag verhuisde ze al vroeg naar de Veluwe en later naar Friesland waar haar ouders een boerderij hadden. Daar kreeg ze affiniteit met het boerenleven. Na een periode in Breda trok het platteland haar weer en verkaste ze samen met haar man, die ook accountant is, naar een verbouwde kippenboerderij in het Brabantse Ulicoten bij de grens met België.
Boerinnencursussen
Om het boerenleven beter te leren kennen volgde ze een cursus melkveehouderij en geitenhouderij. 'Wel interessant, je leerde er van alles, maar na twee van die boerinnencursussen was ik wel uitgekeken.' Hoe ze tegen de Open Universiteit aanliep, kan ze zich niet meer herinneren, waarschijnlijk door de bijscholing belastingrecht waarnaar ze informeerde. 'Ik zat in het bestand, dus viel er regelmatig reclame van de Open Universiteit in de bus.' Zo kwam ze in aanraking met milieu-natuurwetenschappen, een studie die bij haar belangstelling voor het platteland paste. 'In Ulicoten zit ik letterlijk in het milieu. Ik zie bijvoorbeeld courgettes tot een lengte van een honkbalknuppel uitgroeien en verbaas me hoe zich die materie vormt. In mijn studie leer ik dat hele biologische en geologische proces doorgronden.'
Maar voor het zover was, had Sonja nog een stevige barrière te nemen. Ze beschouwde zichzelf als een echte alfa met weinig affiniteit voor de bètavakken, maar natuur- en scheikunde vormen een wezenlijk onderdeel van milieu-natuurwetenschappen. Om te onderzoeken of ze haar ambities kon waarmaken, koos ze ervoor om eerst die basismodules te bestuderen. 'Lukt me dat, dan ga ik ervoor.' Omdat de vakken waar ze zo tegenop zag, voorkennis op vwo-niveau vereisen, kocht ze op de internetsite Marktplaats vwo-boeken natuurkunde en scheikunde. Die nam ze eerst globaal door. 'Ging het OU-boek over elektriciteit, dan maakte ik in het vwo-boek de opgaven daarover.' Daarnaast volgde ze begeleidingsbijeenkomsten en kreeg veel hulp van de docent die zo vriendelijk was de alfa's met extra opgaven te ondersteunen. Natuurkunde haalde ze de tweede keer en scheikunde direct met een acht. 'Toen wist ik dat ik het kon.'
Vrijheid die tijd kost
Sonja studeert nu zes jaar met een gemiddelde van vijf tentamens per jaar. Nog twee modules en deelname aan het Virtueel Milieu-adviesbureau, en eind volgend jaar heeft ze haar bachelor. Maar dan moet ze er hard aan trekken, want ze heeft nogal wat tijdrovende bezigheden. 'Drie jaar geleden heb ik mijn accountantskantoor verkocht en sindsdien ben ik fulltime student. De noodzaak om naast het werk een strak studieschema te volgen, is er nu niet meer. Mijn vrijheid besteed ik graag aan het maken van kleding en aan mijn paarden, en bewust koken vind ik belangrijk.' Om toch aan de studie te blijven, pakt ze het groepstraject van het Virtueel Milieu-adviesbureau. 'Ik ben dan gedwongen gedisciplineerd door te werken.'
Spin in het web
Een activiteit die een dagtaak dreigt te worden, is het burgerinitiatief tegen de megastallen in Brabant. 'Bij ons in de buurt ging het gerucht dat we in een gebied wonen dat de overheid voor megastallen heeft aangewezen. Stel je voor: duizenden varkens op een kluitje, die nooit buiten komen en vetgemest worden tot ze slachtrijp zijn. Bij ons thuis op de boerderij was dat wel anders.' Megastallen passen ook niet bij de kringloopgedachte waarmee ze in haar studie is opgevoed. 'Ik ben dan zo dat ik er helemaal induik.' Ze bestudeerde de wetgeving en provinciale stukken en werd gevraagd als woordvoerder van het burgerinitiatief. 'Heel eervol en interessant, maar ook tijdintensief, want als woordvoerder ben ik spin in het web en moet ik vragen over wetgeving, fijnstof, dierenwelzijn en milieu goed kunnen beantwoorden.' Het gevolg voor haar studie laat zich raden. 'Dit jaar heb ik maar twee modules gedaan, Toxicologie wil ik per se nog doen om binnen mijn schema te blijven.'
Actievoeren en studie
Toch staan actie voeren en studie niet ver van elkaar. Het verbaast haar bijvoorbeeld hoe verschillend wetenschap en beleid het begrip duurzaamheid interpreteren. 'Duurzaamheid heeft te maken met gesloten en korte kringlopen, met in standhouden van natuurlijk hulpbronnen en respect voor de eigen ontwikkeling van mensen. Maar bij de megastallen zie ik hoe de term met veel drogredenen tot simpelweg de economische component ervan is uitgehold. Dan heb ik mijn twijfels of er van duurzaamheid sprake is.'
Milieu-natuurwetenschappen en actie voeren brengen haar ook in contact met een wereld die ze niet kende. 'Als accountant had ik te maken met ondernemers die al hun energie in hun zaak stoppen. Nu ontmoet ik mensen met heel andere drijfveren, die iets verder dan hun eigen wereld kijken. Ik zie dat als een waardevolle aanvulling in mijn leven.' Sonja is ook verrast dat ze door de megastallen weer terug is in de wereld die ze eigenlijk wel gezien had. 'Met accountancy had ik met beleid te maken, met bepaalde aspecten ervan wel te verstaan. Nu bestudeer ik als actievoerder beleidsstukken en wetgeving en beland weer in beleidskwesties. Als milieuwetenschapper voel ik me in die wereld beter thuis dan in een laboratorium. Ik wil graag iets neerzetten. Mijn toekomst zal wel in die richting liggen.'
Overig nieuws in deze sectie