Paul Kirschner

Keynote Broodje Aap verhalen in het onderwijs: Vasthoudende mythen in het onderwijs en onderwijsinnovatie

Mark Twain zei ooit dat in religie en in de politiek, de meningen en overtuigingen van mensen vooral uit de tweede hand komen en worden van anderen overgenomen zonder kritisch erover na te denken. Helaas lijkt dit ook het geval als het over onderwijs gaat. Onderwijstechnologen, onderwijskundigen, onderwijs- en curriculumontwerpers onderwijshervormers, politici, schoolbestuurders, en onderwijsadviseurs/-adviesdiensten staan allemaal in de rij om te laten zien hoe innoverend en vooruitstrevend zij (kunnen) zijn. Zij roepen van alles over het onderwijs en hoe het vernieuwd moet worden en kopen en implementeren naar hartelust gebaseerd niet op een kritische kijk op wat er beweerd wordt of op goed uitgevoerd wetenschappelijk onderzoek, maar op basis van geloof, filosofie en/of een aantal hardnekkige broodje aap verhalen. Gevolg hiervan is slecht of suboptimaal onderwijs, innovatiemoeheid en ontevreden mensen (i.e., docenten, ouders/verzorgers, leerlingen/studenten, beleidsmakers, politici).

Deze presentatie zal goed kijken (dat wil zeggen vanuit de wetenschap) naar een viertal broodje aap verhalen over innovaties in het onderwijs die als lopende vuur door de maatschappij zich verspreiden, ook door mensen die het beter (zouden) moeten weten. De verhalen gaan over: de multitasking Homo Zappiëns, de zelfgestuurd leerder, en de informatiewijze probleemoplosser. Ook zal de docent en haar/zijn rol in dit allemaal aan de orde komen.

Els Boshuizen

Keynote Kritisch denken in de wetenschap

Bij het beschouwen van nieuwe trends of vraagstukken die in de publieke belangstelling staan kan het geen kwaad af en toe een kritische blik te werpen op die trends, maar ook op onszelf. Trends worden gemakkelijk hypes wanneer we vergeten de publicaties streng langs de gebruikelijke meetlat van goede redeneringen en goed onderzoek te leggen. Deze eis zou eigenlijk minstens driemaal zo zwaar moeten zijn wanneer we conclusies uit onderzoek willen omzetten in beleid.
Het kan daarbij geen kwaad stil te staan bij de valkuilen waar een onderzoeker, of een consument van onderzoek, gemakkelijk intrapt. Zo zijn er de valkuilen van het woord: we laten ons misleiden door redenering die uitgaan van vooronderstellingen die niet zijn onderzocht. Of door een theoretische onderbouwing van een onderzoek die bestaat uit een eenzijdige selectie van de literatuur. Ook zijn er de valkuilen van het cijfer: We laten ons verleiden tot conclusies op basis van observaties of cijfers waarvoor geen vergelijkingsmateriaal wordt geboden. Of we vergeten te kijken naar de grootte van een gevonden verschil. Ten slotte is er de pure zinsbegoocheling. Een verschijnsel kan nog zo goed beschreven en geanalyseerd zijn, maar als het er in wezen niet is, dan heb je nog niets in handen.
Wie weet waar je in onderzoek in de fout kunt gaan, heeft een belangrijk wapen in handen om die fouten op te sporen; of nog beter, ze zelf te voorkomen, is de boodschap van de keynote.