Datacultuur. Dataficatie en -visualisatie

Iedereen kent wel het COVID-19 dashboard waarmee tijdens de coronacrisis de ontwikkeling van het virus wereldwijd kon worden gevolgd. Dit dashboard, een datavisualisatie op basis van onderzoeksgegevens van de Johns Hopkins University, is een exemplarisch voorbeeld van dataficatie: het technologische proces waarbij aspecten van het dagelijks leven in data worden omgezet en daarmee kwantificeerbaar worden gemaakt. Deze cursus biedt een diepgaande verkenning van de mechanismen en praktijken van de huidige datacultuur, toegepast op actuele ontwikkelingen in de zorg, media en cultureel erfgoed. Aan de hand van inzichten uit wetenschappelijke literatuur en casestudies uit diverse expertisedomeinen leren studenten kritisch te reflecteren op de manier waarop big data onze sociale realiteit vormgeven. Belangrijke thema’s zoals AI, dataïsme en bias komen hierbij aan bod. Datavisualisaties worden niet alleen thematisch besproken als vorm van datacommunicatie, maar ook ingezet als analytische methode binnen de digitale geesteswetenschappen. Door zelf digitale datavisualisaties te maken, leren studenten dat dataficatie en -visualisatie geen neutrale processen zijn, maar geconstrueerd, contextueel en daarmee cultureel gebonden.

Leerdoelen
Na afloop van de cursus:
- Kun je de belangrijkste concepten rondom dataficatie, datakritiek en datavisualisatie benoemen.
- Kun je reflecteren op processen van dataficatie in de samenleving vanuit een cultuurwetenschappelijk perspectief.
- Kun je reflecteren op zowel de geschiedenis als actuele ontwikkelingen rondom dataficatie, waaronder AI, in relatie tot één of meerdere expertisedomeinen (erfgoed, media, zorg).
- Begrijp je de mechanismen en toepassingen van dataficatie, bijvoorbeeld in AI, en kun je deze kennis gebruiken voor het analyseren van vertekeningen, stereotyperingen en andere vormen van bias.
- Ben je bekend met enkele methoden en tools voor datavisualisatie en -analyse uit de digitale geesteswetenschappen en kun je deze toepassen in één of meerdere expertisedomeinen (erfgoed, media, zorg).