Recht, rechtsstaat en digitalisering

De opkomst van digitale technologie, waaronder kunstmatige intelligentie, verandert de samenleving op fundamentele wijze: van de manier waarop we werken tot de manier waarop we boodschappen doen. Dit heeft ook invloed op fundamentele aspecten van de rechtsstaat. Want welke grondrechten van mensen kunnen worden geraakt door de inzet van digitale technologie door de overheid? Welke invloed heeft kunstmatige intelligentie op de machtsverhoudingen tussen de uitvoerende, wetgevende en rechterlijke macht? Hoe houden we democratisch grip op rechtsregels die in de overheidsuitvoering worden omgezet naar code? En in hoeverre kunnen rechters digitale technologie juist gebruiken in hun werk? Hoe beheersen we Big Tech? In deze cursus staat de impact van digitalisering op de klassieke elementen van de rechtsstaat centraal. Je onderzoekt de gevolgen voor het legaliteitsbeginsel, de trias politica, het soevereiniteitsbeginsel, het democratiebeginsel, de grondrechten en de rechterlijke toetsing. Hierbij ligt de focus op actuele juridische en maatschappelijke uitdagingen.

Je past deze inzichten direct toe in een duo. Samen met een medestudent ontwikkel je een podcastscript en voer je een podcast uit waarin een specifiek thema uit het cursusmateriaal wordt uitgediept. De cursus wordt afgerond met een mondelinge verdediging, waarin je de oordeelsvorming uit de podcast verdedigt in relatie tot het relevante cursusmateriaal. De podcast en de verdediging vormen samen één bijzondere verplichting.


Leerdoelen
- De student kan de elementen van de rechtsstaat (d.w.z., het legaliteitsbeginsel, de trias politica, het soevereiniteitsbeginsel, het democratiebeginsel, de grondrechten, en de rechterlijke toetsing) benoemen en de samenhang met digitalisering toelichten. Ook heeft de student voldoende kennis van de concepten algoritmen, machine learning en AI, die onder de noemer van digitalisering/digitale transformaties worden geduid, om de impact hiervan op de samenleving en de rechtsstaat te kunnen inschatten;
- De student is in staat om juridische vraagstukken rondom het legaliteitsbeginsel in het licht van de digitale transformaties te analyseren;
- De student kan de gevolgen van digitale transformaties voor de machtenscheiding (trias) duiden, met bijzondere aandacht voor de wijze waarop de macht van ‘Big Tech’-actoren de digitale soevereiniteit van de rechtsstaat beïnvloedt;
- De student kan de toepassing van digitale transformaties positioneren binnen het grondrechtenkader, in het bijzonder het recht op gelijkheid en non-discriminatie. De student is in staat om de werking van algoritmische bias (algoritmische bevooroordeling) en de daaruit voortvloeiende risico’s voor het gelijkheidsbeginsel te analyseren;
- De student kan de (potentiële) gevolgen van digitale transformaties voor de democratie omschrijven;
- De student kan een beargumenteerd oordeel vellen over de gevolgen van de digitale transformaties binnen rechterlijke toetsing;
- De studenten zijn in staat om met betrekking tot een specifiek thema een helder onderbouwd standpunt te formuleren, gebruikmakend van een logische structuur en correcte bronvermelding;
- De studenten kunnen de feedback van de docent aantoonbaar verwerken;
- De studenten zijn in staat om juridische en ethische vraagstukken in relatie tot het relevante cursusmateriaal, mondeling te analyseren en de eigen oordeelsvorming hierover te verdedigen.