Recht, rechtsstaat en digitalisering

De opkomst van digitale technologie, waaronder kunstmatige intelligentie, verandert de samenleving op fundamentele wijze: van de manier waarop we werken tot de manier waarop we boodschappen doen. Dit heeft ook invloed op fundamentele aspecten van de rechtsstaat. Want welke grondrechten van mensen kunnen worden geraakt door de inzet van digitale technologie door de overheid? Welke invloed heeft kunstmatige intelligentie op de machtsverhoudingen tussen de uitvoerende, wetgevende en rechterlijke macht? Hoe houden we democratisch grip op rechtsregels die in de overheidsuitvoering worden omgezet naar code? En in hoeverre kunnen rechters digitale technologie juist gebruiken in hun werk? Hoe beheersen we Big Tech? In deze cursus staat de impact van digitalisering op de klassieke elementen van de rechtsstaat centraal. Je onderzoekt de gevolgen voor het legaliteitsbeginsel, de trias politica, het soevereiniteitsbeginsel, het democratiebeginsel, de grondrechten en de rechterlijke toetsing. Hierbij ligt de focus op actuele juridische en maatschappelijke uitdagingen.

Je past deze inzichten direct toe in een duo. Samen met een medestudent ontwikkel je een podcastscript en voer je een podcast uit waarin een specifiek thema uit het cursusmateriaal wordt uitgediept. De cursus wordt afgerond met een mondelinge verdediging, waarin je de oordeelsvorming uit de podcast verdedigt in relatie tot het relevante cursusmateriaal. De podcast en de verdediging vormen samen één bijzondere verplichting.


Leerdoelen
1. Kernbegrippen rond rechtsstaat en digitalisering uitleggen en toepassen, waaronder legaliteit, machtenscheiding, soevereiniteit, democratie, grondrechten, rechterlijke toetsing, algoritmen, machine learning, en kunstmatige intelligentie;
2. Analyseren hoe digitalisering doorwerkt in fundamentele beginselen van de democratische rechtsstaat, in het bijzonder het legaliteitsbeginsel, de machtenscheiding, soevereiniteit, het democratiebeginsel, grondrechtenbescherming en rechterlijke toetsing;
3. Juridische en theoretische vraagstukken rond digitale technologie kritisch beoordelen aan de hand van relevante literatuur, regelgeving, rechtspraak, en/of voorbeelden uit de praktijk;
4. Kritisch reflecteren op de betekenis van digitalisering voor verschillende aspecten van de rechtsstaat en daarover een juridisch en theoretisch onderbouwd standpunt formuleren;
5. Een vraagstuk over digitalisering en de rechtsstaat analyseren aan de hand van een onderzoeksvraag en argumentatiestructuur en dit mondeling in dialoogvorm bespreken met passende bronvermelding;
6. De eigen analyse en oordeelsvorming verdedigen in een mondeling vraaggesprek, mede in reactie op kritische vragen over de gemaakte keuzes, gebruikte bronnen en gevolgde redenering