Studiemiddag milieucriminaliteit: tijd voor andere keuzes en andere straffen

De middag werd georganiseerd door de Green Office, rechtenstudievereniging AJV en het nieuwe Expertisecentrum Milieucriminaliteit. Zo'n 75 studenten, onderzoekers en professionals gingen met elkaar in gesprek over een onderwerp dat steeds urgenter wordt.

Bedrijven en strafrecht: waar ligt de grens?

Strafrechtadvocaat Bénédicte Ficq beet het spits af. Zij wees op de invloed van grote bedrijven, die volgens haar ook verantwoordelijkheid dragen voor ernstige gezondheidsschade. Ficq deed namens grote groepen omwonenden aangifte tegen Tata Steel, Chemours en Schiphol en stelt dat structurele vervuiling – zelfs binnen vergunningen – zou moeten leiden tot strafrechtelijke aansprakelijkheid. Naar aanleiding van de aangiftes tegen Tata en Chemours loopt inmiddels strafrechtelijk onderzoek van het Openbaar Ministerie. 'De reputatieschade alleen al heeft een preventieve werking,' aldus Ficq. Ook bestuurders kunnen persoonlijk aansprakelijk worden gesteld.

Een nieuw schadebeginsel: het ecosysteem centraal

De kersverse hoogleraar milieucriminaliteit Daan van Uhm plaatste het debat in breder perspectief. Hij pleitte voor een 'uitgebreid schadebeginsel', waarbij niet alleen de mens, maar het hele ecosysteem centraal staat. Waar ontstaat milieucriminaliteit? Welke rol speelt georganiseerde criminaliteit? En welke sancties werken écht?

Rechtspraak en maatschappelijke afkeuring

Hoogleraar strafrecht Denis Abels (en per 1 maart 2026 decaan van de faculteit Rechtswetenschappen) benadrukte dat de maatschappelijke afkeuring van milieuschade nog onvoldoende zichtbaar is in de rechtspraak. Volgens hem moet worden nagedacht over slimme prikkels: het meewegen van compliance, het stimuleren van zelfmelding en het anders waarderen van natuurlijke hulpbronnen.

Inspiratie voor studenten en vervolgonderzoek

De levendige discussies lieten zien hoeveel belangstelling er is – ook onder studenten – voor dit groeiende werkveld. De studiemiddag biedt volop aanknopingspunten voor vervolgonderzoek, nieuwe bijeenkomsten en carrières in de wereld van milieu en recht. Een middag die duidelijk maakte: anders denken over milieuschade vraagt ook om anders straffen.

Een impressie van de studiedag