Cultureel Erfgoed
Cultuurwetenschappen | 4,3 EC
Code C18211
Alle onderwerpen die binnen Cultuurwetenschappen worden onderwezen en onderzocht hebben te maken met cultureel erfgoed. Het gaat immers in alle gevallen om zaken uit het verleden die waardevol genoeg worden gevonden om in het heden te bestuderen. De cursus `cultureel erfgoed' maakt deze impliciete verbondenheid tussen de verschillende onderwijs- en onderzoeksgebieden binnen Cultuurwetenschappen expliciet. De cursus is niet in te delen bij een van de vier CW-disciplines geschiedenis, kunstgeschiedenis, filosofie en letterkunde, maar verbindt deze met elkaar en stelt uitdagende vragen aan alle vier de vakgebieden.

Algemeen

Inhoud

Wat hebben Sinterklaas, Auschwitz, het Belgische frietkot, Max Havelaar, het slavenfort Elmina in Ghana en de Waddenzee met elkaar te maken? Het is allemaal bestempeld als cultureel erfgoed, maar wat betekent deze kwalificatie eigenlijk?
Cultureel erfgoed is een containerbegrip dat steeds meer omvat. Vroeger had het uitsluitend betrekking op materiële objecten en gebouwen uit een ver verleden, tegenwoordig wordt ook het recente verleden door een erfgoedbril beschouwd en worden ook immateriële zaken als tradities en gebruiken aangeduid als cultureel erfgoed. De populariteit van het begrip en het wetenschappelijk onderzoek naar het onderliggende waardensysteem bij de selectie van cultureel erfgoed neemt ondertussen ook steeds toe.
Impliciet hebben alle onderwerpen die binnen Cultuurwetenschappen worden onderwezen en onderzocht te maken met cultureel erfgoed. Het gaat immers in alle gevallen om zaken uit het verleden die waardevol genoeg worden gevonden om in het heden te bestuderen. De cursus 'cultureel erfgoed' maakt deze impliciete verbondenheid tussen de verschillende onderwijs- en onderzoeksgebieden binnen Cultuurwetenschappen expliciet. De cursus is niet in te delen bij een van de vier CW-disciplines geschiedenis, kunstgeschiedenis, filosofie en letterkunde, maar verbindt deze met elkaar en stelt uitdagende vragen aan alle vier de vakgebieden.
De titel van het gebruikte tekstboek, Het erfgoeduniversum. Een inleiding in de theorie en praktijk van cultureel erfgoed, verwijst naar de alsmaar uitdijende hoeveelheid zaken die als cultureel erfgoed worden aangemerkt. De centrale vraag in het boek is waarom en hoe bepaalde zaken als erfgoed worden aangewezen, behouden en gepresenteerd.
Het boek wijkt in een aantal aspecten af van andere boeken over cultureel erfgoed. Omdat het erfgoedveld zo breed is, behandelen de meeste erfgoedpublicaties alleen bepaalde erfgoedterreinen, zoals kunstwerken, monumenten, archeologische voorwerpen, antropologische en historische objecten, media-erfgoed, mobiel erfgoed, cultuurlandschappen et cetera. Of de studies gaan uit van de instellingen (musea, bibliotheken, archieven et cetera) die cultureel erfgoed beheren. Het Erfgoeduniversum gaat over erfgoed in het algemeen, als culturele praktijk, waarbij de voorbeelden uit de breedte van het totale erfgoedveld komen. De inhoud van het boek geldt ook als leidraad voor de cursus en bepaalt de indeling van het bijbehorende werkboek:
1. Inleiding
2. Wat is cultureel erfgoed?
3. Twee erfgoedcanons
4. De erfgoedwaardetheorie van Alois Riegl
5. Restauratie en replicatie
6. Werelderfgoed
7. Betwist erfgoed
8. Belast erfgoed
9. Erfgoed en experts: 1800-1980
10. Erfgoed en publiek: 1980-heden
11. Erfgoed in de toekomst

Leerdoelen
1. Kennis en inzicht
- De student verwerft inzicht in wat wordt verstaan onder cultureel erfgoed, in de huidige tijd en in het verleden.
- De student verwerft kennis over de ontwikkelingen in de omgang met cultureel erfgoed sinds het einde van de achttiende eeuw.
- De student leert het onderscheid tussen materieel en immaterieel erfgoed.
- De student leert het onderscheid tussen cultuurlijk en natuurlijk 'cultureel erfgoed'.
- De student verwerft inzicht in de klassieke en de romantische erfgoedcanon.
- De student verwerft inzicht in verschillende erfgoedwaarden en de historische ontwikkeling van deze waarden.
- De student krijgt inzicht in de verschillende opvattingen wat betreft restauratie en replicatie, nu en in het verleden.
- De student leert wat wordt verstaan onder Werelderfgoed, betwist erfgoed en belast erfgoed.
- De student begrijpt de veranderende rol van experts en het toenemende belang van het publiek bij de omgang met cultureel in de twintigste eeuw.
- De student verwerft inzicht in de problematiek bij de omgang met cultureel erfgoed voor de toekomst.

2. Toepassen kennis en inzicht
- De student kan concrete erfgoedcasussen koppelen aan een bepaalde opvatting over de omgang met cultureel erfgoed.
- De student kan bij de bestudering van andere cultuurwetenschappelijke cursussen de stof in verband brengen met de theorie en praktijk van de omgang met cultureel erfgoed.

3. Oordeelsvorming
- De student kan beoordelen welke erfgoedwaarden bij een bepaalde concrete casus wel en geen rol spelen.
- De student kan reflecteren op actuele discussies over cultureel erfgoed.

4. Communicatie
- De student kan de verworven kennis en inzicht verwerken in een korte schriftelijke beantwoording van een open vraag.

Aanmelden

Aanmelden

Aanmelden is mogelijk voor iedereen.

Toelichting aanmelden

Passen de tentamenmomenten bij uw planning?
Kijk op het tabblad Tentamen.

Begeleiding

Begeleidingsvorm

Standaardbegeleiding

Docenten

Examinator en begeleider: dr. Pieter de Bruijn.

Bereikbaarheidsoverzicht

Bereikbaarheidsinformatie docenten/examinatoren

Tentamen

Tentamenvorm

Regulier schriftelijk tentamen bestaande uit meerkeuzevragen (mc) en open vragen (ov).

Tentamentoelichting

36 meerkeuze en 5 open vragen.

Tentamendata

15-11-2017, 06-02-2018, 09-07-2018.

Tentamenhulpmiddelen

Geen hulpmiddelen toegestaan
Ook geen verklarend Nederlands woordenboek

Meer info

Cursusmateriaal

Tekstboek: Marlite Halbertsma en Marieke Kuipers (red.), Het erfgoeduniversum. Een inleiding in de theorie en praktijk van cultureel erfgoed. Bussum (Coutinho), 2014.
Werkboek: elektronisch via cursuswebsite

Digitale leeromgeving

Als medewerker of als student (na inschrijven) kunt u via de cursussite in de digitale leeromgeving naar de discussiegroepen. Hier kunt u met medestudenten en begeleider informatie uitwisselen en discussiëren over de leerstof.