Biologische grondslagen: evolutionaire psychologie
-
Psychologie
-
PB1412
-
5 EC
-
Vanaf € 410
Deze cursus heeft een vast startmoment. Kijk in het Jaarrooster wanneer de cursus van start gaat.
Inhoud
Wat betekent Darwins evolutietheorie voor ons begrip van psyche en gedrag? Die vraag staat centraal in deze cursus. Waar veel cursussen in het curriculum zich richten op een afgebakend domein binnen de psychologie, leer je hier menselijk gedrag en mentale processen te begrijpen vanuit een overkoepelend evolutionair perspectief. Het uitgangspunt daarbij is dat de mens, net als elke andere soort, een product is van de evolutie en dat kenmerken van onze psychologie beter begrepen kunnen worden vanuit deze evolutionaire achtergrond.
Evolutionaire psychologie is een relatief jong en interdisciplinair vakgebied dat een alternatief en soms verrassend perspectief biedt op psychologische theorieën en onderzoeksresultaten. Het belangrijkste doel van de cursus is dat je dit perspectief leert begrijpen, kritisch leert evalueren en leert toepassen. Daarom is de cursus inhoudelijk breed opgezet: je leert de basisprincipes van de evolutietheorie, en je krijgt uiteenlopende voorbeelden van de toepassing van deze principes binnen de psychologie.
De cursus is opgebouwd rond een aantal thema’s die samen een introductie vormen op de psychologie vanuit evolutionair oogpunt. In het eerste thema behandelen we de kern van de evolutietheorie, haar historische ontwikkeling en de logica van evolutionaire verklaringen. Om de verklaringskracht en reikwijdte van de evolutietheorie te illustreren, besteden we aandacht aan fundamentele concepten uit de genetica, biologie en ethologie, die nodig zijn om evolutionaire processen te begrijpen.
Daarna verdiepen we ons in toepassingen van de evolutietheorie binnen moderne thema’s en domeinen van de psychologie. De cursus gaat bijvoorbeeld in op cognitieve en sociale ontwikkeling, de werking van cognitie en emotie, de rol van verwantschap, het ontstaan van samenlevingsvormen, en evolutionaire verklaringen voor sociaal gedrag en altruïsme. Ook wordt onderzocht in hoeverre de evolutietheorie een rol kan spelen bij het verklaren van sociale fenomenen zoals cultuur.
Aan de hand van het tekstboek worden de verschillende thema's onderzocht. Hierbij wordt niet alleen aandacht besteed aan de oorspronkelijke evolutietheorie en de implicaties daarvan voor het begrijpen van menselijk gedrag, maar ook aan belangrijke ontwikkelingen en controverses binnen het vakgebied, vanaf Darwins tijd tot nu. De online leeromgeving leidt je door het tekstboek en biedt ruimschoots gelegenheid om de nieuw opgedane kennis toe te passen.
Leerdoelen
Nadat je deze cursus hebt doorlopen:
- heb je kennis van en inzicht in de basisprincipes van de evolutietheorie en de meest gangbare gedragsverklaringen binnen de evolutionaire psychologie
- kun je het evolutionaire perspectief toepassen op uiteenlopende gedragsdomeinen, zoals sociaal gedrag, emotie, cognitie, cultuur en psychopathologie
- kun je de opgedane kennis effectief inzetten om een standpunt te betogen; dit vermogen toon je zowel in een schriftelijke argumentatieoefening als verbaal in debatvorm.
Evolutionaire psychologie is een relatief jong en interdisciplinair vakgebied dat een alternatief en soms verrassend perspectief biedt op psychologische theorieën en onderzoeksresultaten. Het belangrijkste doel van de cursus is dat je dit perspectief leert begrijpen, kritisch leert evalueren en leert toepassen. Daarom is de cursus inhoudelijk breed opgezet: je leert de basisprincipes van de evolutietheorie, en je krijgt uiteenlopende voorbeelden van de toepassing van deze principes binnen de psychologie.
De cursus is opgebouwd rond een aantal thema’s die samen een introductie vormen op de psychologie vanuit evolutionair oogpunt. In het eerste thema behandelen we de kern van de evolutietheorie, haar historische ontwikkeling en de logica van evolutionaire verklaringen. Om de verklaringskracht en reikwijdte van de evolutietheorie te illustreren, besteden we aandacht aan fundamentele concepten uit de genetica, biologie en ethologie, die nodig zijn om evolutionaire processen te begrijpen.
Daarna verdiepen we ons in toepassingen van de evolutietheorie binnen moderne thema’s en domeinen van de psychologie. De cursus gaat bijvoorbeeld in op cognitieve en sociale ontwikkeling, de werking van cognitie en emotie, de rol van verwantschap, het ontstaan van samenlevingsvormen, en evolutionaire verklaringen voor sociaal gedrag en altruïsme. Ook wordt onderzocht in hoeverre de evolutietheorie een rol kan spelen bij het verklaren van sociale fenomenen zoals cultuur.
Aan de hand van het tekstboek worden de verschillende thema's onderzocht. Hierbij wordt niet alleen aandacht besteed aan de oorspronkelijke evolutietheorie en de implicaties daarvan voor het begrijpen van menselijk gedrag, maar ook aan belangrijke ontwikkelingen en controverses binnen het vakgebied, vanaf Darwins tijd tot nu. De online leeromgeving leidt je door het tekstboek en biedt ruimschoots gelegenheid om de nieuw opgedane kennis toe te passen.
Leerdoelen
Nadat je deze cursus hebt doorlopen:
- heb je kennis van en inzicht in de basisprincipes van de evolutietheorie en de meest gangbare gedragsverklaringen binnen de evolutionaire psychologie
- kun je het evolutionaire perspectief toepassen op uiteenlopende gedragsdomeinen, zoals sociaal gedrag, emotie, cognitie, cultuur en psychopathologie
- kun je de opgedane kennis effectief inzetten om een standpunt te betogen; dit vermogen toon je zowel in een schriftelijke argumentatieoefening als verbaal in debatvorm.
Aanmelden
Aanmelden is mogelijk voor iedereen.
Toelichting aanmelden
Deze cursus start 1 september 2026. We adviseren om uiterlijk zondag 9 augustus 2026 hiervoor aan te melden zodat je tijdig het eventuele cursusmateriaal ontvangt, toegang hebt tot de leeromgeving en (indien van toepassing) ingedeeld kunt worden in een studiegroep. Bij aanmelding na 9 augustus 2026 kunnen we dit niet garanderen. Aanmelden is mogelijk tot en met 31 augustus 2026.
Deze cursus start 8 februari 2027. We adviseren om uiterlijk zondag 24 januari 2027 hiervoor aan te melden zodat je tijdig het eventuele cursusmateriaal ontvangt, toegang hebt tot de leeromgeving en (indien van toepassing) ingedeeld kunt worden in een studiegroep. Bij aanmelding na 24 januari 2027 kunnen we dit niet garanderen. Aanmelden is mogelijk tot en met 7 februari 2027.
Deze cursus is reeds gestart en wordt pas in het volgend academisch jaar opnieuw aangeboden.
Deze cursus heeft twee vaste startmomenten: kwartiel 1 en kwartiel 3.
Deze cursus start 8 februari 2027. We adviseren om uiterlijk zondag 24 januari 2027 hiervoor aan te melden zodat je tijdig het eventuele cursusmateriaal ontvangt, toegang hebt tot de leeromgeving en (indien van toepassing) ingedeeld kunt worden in een studiegroep. Bij aanmelding na 24 januari 2027 kunnen we dit niet garanderen. Aanmelden is mogelijk tot en met 7 februari 2027.
Deze cursus is reeds gestart en wordt pas in het volgend academisch jaar opnieuw aangeboden.
Deze cursus heeft twee vaste startmomenten: kwartiel 1 en kwartiel 3.
Voorkennis
Omdat het tekstboek Engelstalig is, wordt van studenten een goede leesvaardigheid in het Engels verwacht.
Begeleidingsvorm
Deze cursus heeft een vast startmoment. Kijk in het Jaarrooster wanneer de cursus van start gaat.
Bij deze cursus hoort standaardbegeleiding: inhoudelijke vragen kun je stellen aan de tutoren via het discussieforum in Brightspace. Daarnaast krijg je begeleiding bij het uitwerken van argumentatieopdrachten en doe je ervaring op met het voeren van een inhoudelijk debat.
Deelname aan een debatbijeenkomst is een verplicht onderdeel van de cursus. Nadat je bent ingeschreven, kun je je via een formulier in Brightspace aanmelden voor de debatbijeenkomst.
De meeste bijeenkomsten worden online aangeboden. In Antwerpen en Utrecht is er daarnaast de mogelijkheid om fysiek deel te nemen.
Bij deze cursus hoort standaardbegeleiding: inhoudelijke vragen kun je stellen aan de tutoren via het discussieforum in Brightspace. Daarnaast krijg je begeleiding bij het uitwerken van argumentatieopdrachten en doe je ervaring op met het voeren van een inhoudelijk debat.
Deelname aan een debatbijeenkomst is een verplicht onderdeel van de cursus. Nadat je bent ingeschreven, kun je je via een formulier in Brightspace aanmelden voor de debatbijeenkomst.
De meeste bijeenkomsten worden online aangeboden. In Antwerpen en Utrecht is er daarnaast de mogelijkheid om fysiek deel te nemen.
Docenten
Namen van de begeleidende docenten worden via de cursussite bekendgemaakt.
Tentamenvorm
Digitaal individueel tentamen met meerkeuzevragen en een opdracht.
Tentamentoelichting
De opdracht bestaat uit: (1) het inleveren van een argumentatieopdracht en (2) de verplichte aanwezigheid bij een debatbijeenkomst.
Tentamendata
Digitaal individueel tentamen: volgens afspraak.
Opdracht: volgens afspraak.
Opdracht: volgens afspraak.
Tentamenhulpmiddelen
Het online woordenboek
Het online woordenboek t.b.v. ANS
Het online woordenboek t.b.v. ANS
Cursusmateriaal
Bij de cursus hoort:
- het Engelstalige boek: Workman, L., & Reader, W. (2021) Evolutionary Psychology. An introduction (4e editie). Cambridge University Press.
In de loop van het jaar is het mogelijk dat bij deze cursus overgestapt wordt van een fysiek boek naar een e-book.
- materiaal in de online leeromgeving.
- het Engelstalige boek: Workman, L., & Reader, W. (2021) Evolutionary Psychology. An introduction (4e editie). Cambridge University Press.
In de loop van het jaar is het mogelijk dat bij deze cursus overgestapt wordt van een fysiek boek naar een e-book.
- materiaal in de online leeromgeving.
Digitale leeromgeving
Na inschrijving kun je gebruikmaken van de online leeromgeving. Hier kun je tevens met medestudenten en de docent informatie uitwisselen en discussiëren over de leerstof via het discussieforum.