Deze website gebruikt cookies (en daarmee vergelijkbare technieken) om het bezoek voor u nog makkelijker en persoonlijker te maken. Met deze cookies kunnen wij en derde partijen uw internetgedrag binnen en buiten onze website volgen en verzamelen.
Hiermee kunnen wij en derde partijen advertenties aanpassen aan uw interesses en kunt u informatie delen via social media.
Klik op 'Ik ga akkoord' om cookies te accepteren en direct door te gaan naar de website of klik op om uw voorkeuren voor cookies te wijzigen. Bekijk onze privacyverklaring voor meer informatie.
Leren
Wat moet een leerkracht leren om zijn leerlingen goed te leren schrijven?
In de opleiding tot basisschoolleerkracht (pabo) komt de didactiek voor het schrijven van teksten maar summier aan bod. Basisschoolleerkrachten geven ook aan dat ze onvoldoende zijn voorbereid op het verzorgen van goed schrijfonderwijs. Eline Seinhorst is recent afgestudeerd aan de masteropleiding Onderwijswetenschappen van de Open Universiteit. In haar afstudeeronderzoek onderzocht zij wat er in de opleiding tot leerkracht basisonderwijs opgenomen zou moeten worden om hen vaardig te maken in het verzorgen van schrijfonderwijs.

Twee deelonderzoeken

Seinhorst deed twee onderzoeken om die vraag te beantwoorden. In de eerste plaats deed ze een literatuurstudie naar hoe je goed schrijfonderwijs geeft. In een tweede onderzoek stelde ze de vraag aan betrokkenen: leerkrachten, pabo-leerlingen, lerarenopleiders en experts op het gebied van schrijven. Opvallend is de grote overeenstemming tussen wat er uit de literatuur kwam en wat de stakeholders aangaven. Er was één opvallend verschil: in de literatuur wordt groot belang gehecht aan de inzet van technologie bij het schrijven. De mensen uit de praktijk die Seinhorst ondervroeg noemden dit aspect maar een enkele keer, en als het genoemd werd, werd het minder belangrijk gevonden.

Schrijfdidactiek

Wat leerlingen moeten leren is samen te vatten als 'schrijfstrategieën, genrekennis en zelfregulatie': ze moeten vaardig worden in het zelfregulerend inzetten van schrijfstrategieën en daarbij rekening houden met genrekenmerken. Hoe leer je dat aan? Het literatuuronderzoek van Seinhorst leidt tot 6 thema’s: 'procesbenadering', 'leren door te observeren', 'collaborative learning', 'feedback en beoordelen', 'technologie' en 'motivatie en vertrouwen'. In de procesbenadering staat het schrijfproces centraal en worden de schrijffasen (plannen, schrijven en evalueren) behandeld. Zo leert de leerling welke stappen hij moet zetten om tot een tekst te komen. Observerend leren houdt in dat leerlingen eerst kijken naar een model dat laat zien welk schrijfproces hij doorloopt. Bij collaborative learning werken ze samen en dit blijkt een positieve invloed te hebben op de kwaliteit van de tekst. De leerkracht voorziet de leerlingteksten van feedback en beoordeelt. Zo krijgen ze inzicht in wat zij al goed kunnen en wat zij aan hun tekst kunnen verbeteren. Om aan te sluiten bij de leefwereld van leerlingen is het volgens de literatuur waardevol om technologie in te zetten ter ondersteuning van het leren schrijven. De mensen uit de praktijk vonden dit aspect van het schrijfonderwijs minder belangrijk. Tot slot dient de leerkracht aandacht te besteden aan de motivatie en het vertrouwen in eigen kunnen van de leerlingen.

Belangrijk en haalbaar

Seinhorst vroeg de stakeholders of het volgens hen haalbaar was om die zaken in de lerarenopleiding aan te leren. Het antwoord daarop was voor alle thema’s positief. Kortom: alle partijen vinden het belangrijk om aandacht te besteden aan schrijfonderwijs op de pabo, alle partijen zijn het eens over welke vaardigheden leerkrachten moeten aanleren en alle partijen vinden ook dat het haalbaar is. Nu de daadwerkelijke implementatie in het curriculum nog.

De bevindingen van het onderzoek Seinhorst werden samen met resultaten van aanvullende analyses van de verzamelde data gepresenteerd tijdens de EARLI conferentie SIG Writing in Antwerpen. Deze vond plaats van 29 tot 31 augustus 2018 in Antwerpen.

Lees de masterscriptie: Seinhorst, E. (2017). Aandacht voor Schrijfonderwijs. Hoe moet de Opleiding voor Leerkrachten Basisonderwijs in Schrijfonderwijs eruitzien? Een Group Concept Mapping Studie. Januari, 12, 2017, Heerlen, Nederland: Open Universiteit.