Wendbare wetgeving en wetsuitvoering in de digitale rechtsstaat
-
Rechtswetenschappen
-
Contractonderwijs
-
Startmoment: jaarlijks in november
-
30 studie uren
-
€ 2.250,- (eenmalig)
-
In samenwerking met Universiteit Leiden
-
Hybride: face 2 face en online
Maak wetgeving uitvoerbaar. Voor mensen. Voor organisaties.
Voor de rechtsstaat.
In dit programma leer je waarom wetten vaak ingewikkeld zijn en maak je kennis met methoden om de regels te analyseren, structureren en vertalen naar de praktijk. Samen met juristen, ICT-specialisten en beleidsadviseurs werk je aan een concrete opdracht, met een gedeelde aanpak en taal. Zo bouw je aan wetgeving die doet wat ze belooft.
Voor wie is dit programma bedoeld?
Voor professionals die werken aan wetgeving, beleid en (digitale) uitvoering – en die willen dat wetten in de praktijk écht werken.
Denk aan:
• Wetgevings- en uitvoeringsjuristen
• informatie- of businessanalisten
• (beleids)adviseurs bij ministeries of adviesbureaus
• ICT-ontwikkelaars en - architecten
• uitvoeringsmedewerkers bij uitvoeringsinstanties
Ben jij degene die de vertaling van wet naar digitale uitvoering moet maken — zonder dat iemand precies uitlegt hóé? Dan geeft dit programma je het houvast dat je zoekt, met een solide basis in methoden en samenwerkingsvormen. Als jurist, om op tijd te zien waar regels botsen met de praktijk of digitale systemen. En als IT-er, om te begrijpen hoe regels zijn opgebouwd en hoe je deze goed kunt omzetten in werkende systemen.
Waarom dit programma?
Dit programma helpt je om die kloof te dichten. Je leert wetgeving analyseren ten behoeve van de vertaling naar logische, transparante en uitvoerbare oplossingen. Voor beleid dat werkt, systemen die kloppen en besluiten die uitlegbaar zijn. Want fouten in wetstoepassing raken mensen — mensen die vastlopen, tussen wal en schip raken of niet krijgen waar ze recht op hebben.
Wat levert het op?
• Inzicht in de ‘juridische grammatica’ van wetgeving
• Kennis van methoden om wetgeving gestructureerd te analyseren – en hoe je deze in de praktijk kunt toepassen.
• Vaardigheid om effectief samen te werken met andere disciplines
• Reflectie op je rol in de digitale rechtsstaat
• Een netwerk van gelijkgestemden die werken aan dezelfde opgave: rechtmatige en rechtvaardige wetsuitvoering
Na afronding ontvang je een certificaat .
Wat ga je leren?
Je oefent met
• het ontleden van wetgeving met de juridische grammatica
• het toepassen van methoden voor diepgaande gestructureerde analyse van wetgeving
• het verbinden van juridische, technische en beleidsmatige perspectieven
Hoe is het programma opgebouwd?
Bijeenkomst 1 – fysiek
• De impact van digitalisering op wetgeving en de rechtsstaat
• Inzicht in opbouw van wetgeving
• Inzicht in toepassing van methoden voor gestructureerde analyse
• Toelichting op de huiswerkopdracht
Bijeenkomsten 2 & 3 – online
• Werkbijeenkomsten waarin je gezamenlijk aan de huiswerkopdracht werkt
• Ruimte voor vragen aan de docenten
Bijeenkomst 4 – fysiek
• Presentatie en bespreking van de huiswerkopdrachten
• Reflectie op de politiek-bestuurlijke context van digitalisering en de rechtsstaat en de rol van wendbare
wetsuitvoering daarin
• Paneldiscussie met externe sprekers en docenten
Begeleiding
Wendbare wetgeving en wetsuitvoering is een praktijkgericht programma met een stevige academische basis. In korte tijd leer je wat digitale uitvoering van wetgeving complex maakt, en hoe je complexiteit hanteerbaar maakt.
De opleiding bestaat uit een aantal bijeenkomsten en zelfstudie. Je werkt in duo’s of kleine groepen aan een huiswerkopdracht. Deelnemers brengen verschillende achtergronden mee - juridisch, technisch en beleidsmatig - wat het leerproces verdiept. Je leert elkaars taal spreken én scherpt je eigen rol aan.
De werkwijze is interactief: korte inleidingen worden afgewisseld met opdrachten, uitwisseling en reflectie. Er is volop ruimte voor vragen en eigen praktijk.
Denk en doe mee in de community Digitalisering en rechtsstaat
Digitalisering zet rechtsstatelijke principes onder druk, maar biedt ook kansen voor beter bestuur en toegankelijker recht. In de community Digitalisering en Rechtsstaat verken je met professionals hoe recht en technologie samen kunnen meegroeien. Kernthema’s hierbij zijn: het reguleren van digitalisering en het verantwoord toepassen van recht in digitale systemen. Via onderzoek, kennisdeling, blogs, interviews en bijeenkomsten bouwen deelnemers samen aan een toekomstbestendige rechtsstaat. Iedereen met interesse is welkom om mee te denken en bij te dragen.
Wil je op de hoogte blijven? Je kennis delen of actief bijdragen aan de community? Geef je interesse door of meld je aan op LinkedIn.
Wie zijn de docenten en sprekers?
Het programma wordt geleid door docenten van diverse universiteiten en experts uit de praktijk. Aan de basis ligt Legal Technologies: de brug tussen recht en tech, de verbinding tussen beleid en uitvoering.
 | Mariette Lokin studeerde Nederlandse recht (civiel recht) aan de Rijkuniversiteit Leiden en vervulde functies op het gebied van wetgeving en wetgevingsbeleid bij de Ministeries van LNV, Justitie en V&W. In 2018 verdedigde zij haar proefschrift Wendbaar wetgeven, de wetgever als systeembeheerder. Daarvoor onderzocht zij hoe de wetgever zijn product en proces zo kan inrichten dat wetgeving vertaalbaar wordt naar traceerbare en uitlegbare algoritmen. Haar werk bij de Belastingdienst was daarvoor een inspiratiebron. Mariette is bijzonder hoogleraar Wetgeven in de digitale rechtsstaat aan de Open Universiteit en werkt daarnaast als adviseur bij Hooghiemstra & Partners.
|
 | Vincent van Dijk is zelfstandig adviseur in juridische analyse, regelbeheer en regeluitvoering. Hij werkt op strategisch en operationeel niveau, vooral binnen de publieke sector. Met een juridische achtergrond en meer dan 25 jaar ervaring in regelgedreven IT-projecten slaat hij de brug tussen het juridisch en het uitvoerend domein. Hij beschikt over brede kennis van methoden, standaarden en software om de route van wet naar werking gestructureerd te maken. |
 | Reijer Passchier is als Hoogleraar Digitalisering en de democratische rechtsstaat verbonden aan de Open Universiteit en als Universitair Docent Staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden. Hij onderzoekt de consequenties van digitalisering voor het functioneren van onze constitutie. . In 2021 verscheen zijn prijswinnende boek Artificiële intelligentie en de rechtsstaat en in 2024 publiceerde hij De vloek van Big Tech.
|
Sprekers
 | Ronald Damhof is Chief Data Officer en voorzitter van de CDO Raad van het Ministerie van Justitie en Veiligheid, waarin o.a. Politie, OM en de Rechtspraak zitting hebben. Gezamenlijk staan zij aan de lat om het gegevensbeleid te professionaliseren en zo rechtmatig en rechtvaardig gebruik van gegevens in de hele domein van Justitie en Veiligheid te verzekeren.  |
 | Kees Verhoeven is Tech-expert, eigenaar van Bureau Digitale Zaken en voormalig Tweede Kamerlid voor D66 (2010-2021). Hij zette digitale technologie op de politieke agenda en was tweemaal IT-politicus van het jaar. Als ondernemer adviseert hij overheden, branches en bedrijven over de digitale transformatie. Het slaan van bruggen tussen verschillende belevingswerelden is een van zijn belangrijkste drijfveren. |
Aanmelden
Lees voordat je je inschrijft eerst onze inschrijfvoorwaarden.
Bijeenkomsten
• Donderdag 5 november 2026, 10.00 – 17.00 uur (fysiek)
• Donderdag 12 november 2026, 13.30 – 17.00 uur (online)
• Donderdag 19 november 2026, 13.30 – 17.00 uur (online)
• Donderdag 26 november 2026, 10.00 – 17.00 uur (fysiek)
Studiebelasting
Circa 30 uur, inclusief bijeenkomsten, opdracht en zelfstudie
Locatie
De fysieke bijeenkomsten vinden plaats in Creative Valley in Utrecht (direct naast Utrecht Centraal).
Certificering
Bij deelname aan alle bijeenkomsten ontvang je een certificaat. De cursus is geaccrediteerd met 24 POJ-punten voor overheidsjuristen.
Prijsinformatie
In company opleiding: maatwerk voor jouw organisatie
Dit programma is ook als in company traject beschikbaar. Samen met onze docenten bepalen we specifieke leerdoelen, inhoud en duur voor jouw organisatie, zodat het programma aansluit bij jullie wensen. We nemen een casus uit de eigen organisatie als uitgangspunt, zodat de deelnemers nieuwe inzichten direct toepassen in de eigen praktijk.
Wij werken bij voorkeur met groepen vanaf 10 deelnemers, met diverse rollen en uit verschillende disciplines (juridisch, beleidsmatig, technisch). Zo leren deelnemers niet alleen van de docenten, maar ook van elkaar.
Ben je benieuwd wat deze opleiding voor jouw organisatie kan betekenen? Neem dan vrijblijvend contact op met onze business developer Serge Gouders.
Aanbevolen literatuur (niet verplicht)
• Artificiële intelligentie en de rechtsstaat
(januari 2021 | ISBN 978-94-629-0890-1)
• Wetsanalyse voor een werkbare uitvoering van wetgeving met ICT
(juni 2021 | ISBN 978-94-629-0937-3) - dit boek is open access beschikbaar.
• Wendbaar wetgeven, de wetgever als systeembeheerder
(oktober 2021 | ISBN 978-94-6290-552-8) – dit boek is open acces beschikbaar.
Deze boeken zijn geen verplichte kost, maar worden wel sterk aanbevolen als achtergrond en verdieping bij de thema’s van het programma.
Deelnemers kunnen gebruikmaken van de reguliere opleidingsbudgetten binnen hun organisatie. Informeer bij je werkgever of er mogelijkheden zijn voor vergoeding.