Onderzoekspracticum experimenteel onderzoek

In dit onderzoekspracticum staat één onderzoeksmethode centraal die bij uitstek geschikt is om causale relaties te onderzoeken: het experiment. Studenten leren hoe experimentele ontwerpen worden gebruikt om uitspraken te doen over oorzaak en gevolg, en hoe de bijbehorende gegevens kunnen worden geanalyseerd.

Bij experimenteel onderzoek creëert de onderzoeker een gecontroleerde situatie waarin één factor doelbewust wordt gemanipuleerd. De onafhankelijke variabele wordt gemanipuleerd door bijvoorbeeld één groep proefpersonen (de experimentele groep) bloot te stellen aan een stimulus, terwijl een andere groep (de controlegroep) dat niet wordt. Denk bijvoorbeeld aan een voorlichtingsfilm over de schadelijke gevolgen van roken: de experimentele groep bekijkt de film, de controlegroep niet. Door het rookgedrag van beide groepen vóór en na de film te vergelijken, kan worden onderzocht of er een verschil optreedt tussen de groepen, en of dat verschil kan worden geïnterpreteerd als het gevolg van de stimulus.

In de cursus wordt aandacht besteed aan de ethische aspecten van experimenteel onderzoek, aan de sterke en zwakke punten van veelgebruikte onderzoeksopzetten, en aan methoden om onderzoeksgroepen zo samen te stellen dat ze bij aanvang vergelijkbaar zijn. Ook wordt besproken hoe gegevens kunnen worden geanalyseerd met behulp van het statistische pakket Jamovi.

De nadruk ligt daarbij op het begrijpen van causale relaties en interacties, en op het zelf analyseren van gegevens die reeds verzameld zijn in eerdere psychologische experimenten. Je oefent dus met bestaande datasets en leert hoe verschillende analysetechnieken passen bij specifieke experimentele ontwerpen.

De cursus sluit af met een meerkeuzetentamen waarin je kennis van experimenteel onderzoek wordt getoetst. Daarnaast maak je kennis met wetenschappelijke verslaglegging door een deel van een wetenschappelijk artikel te schrijven, en het afronden van een serious game. Deze drie onderdelen vormen samen het tentamen van de cursus.

Leerdoelen
Nadat je deze cursus hebt bestudeerd, kun je:
- ethische facetten van experimenteel onderzoek evalueren
- experimentele ontwerpen beoordelen op hun interne en externe validiteit
- hypothesen opstellen
- diverse vormen van een variantieanalyse (ANOVA: univariaat en herhaalde metingen, met covariaten) toepassen
- resultaten van statistische toetsing interpreteren
- APA-richtlijnen correct toepassen in een onderzoeksverslag.