Oudnederlandse schilderkunst
Cultuurwetenschappen | 4,3 EC
Code C17311
Vanaf het begin van de negentiende eeuw hebben de intrigerende houten panelen van de 'Vlaamse primitieven' de kunsthistorici voor vragen gesteld. Wat is karakteristiek voor de schilderkunst in de vijftiende eeuw? Is er wel sprake van een Noordelijke renaissance? Verhullen de realistische afbeeldingen symbolische boodschappen, zoals de iconologische benadering wil? En zijn de werken wel geschilderd door de meesters zelf? In deze cursus leert u hoe de antwoorden sterk bepaald zijn door de culturele context van hun tijd en krijgt u inzicht in de objectgerichte benadering van kunst.

Algemeen

Inhoud

Zijn de schilderijen van Jan van Eyck en Rogier van der Weyden net als de schilderijen van Rembrandt en Vermeer uitingen van de Nederlandse identiteit? Is er wel sprake geweest van een noordelijke renaissance in de vijftiende eeuw? Wat weten wij van de opdrachtgevers die in vrome poses op Vlaamse panelen staan? Dit zijn enkele van de vragen die vanaf het begin van de negentiende eeuw door kunsthistorici gesteld zijn rond de intrigerende houten panelen van de 'Vlaamse primitieven'.

De antwoorden die geleerden en liefhebbers tot nu toe hebben gegeven, zijn, zoals de cursus Oudnederlandse schilderkunst duidelijk maakt, sterk bepaald door de culturele context van hun tijd en hun milieu. De cursus is interessant voor iedereen die belangstelling heeft voor beeldende kunst, in het bijzonder de schilderkunst. U krijgt veel inzicht in de objectgerichte benadering van kunst en de waarde van zo'n benadering.

De benaderingen van het werk van de 'Vlaamse primitieven' zijn zeer uiteenlopend van aard. Maar ze lopen wel parallel met de ontwikkelingen in de kunst- en cultuurwetenschap. Uit de groep van particuliere verzamelaars en professionele museumconservatoren ontwikkelden zich kunstkenners als Max Friedländer die op basis van hun omvangrijke kennis structuur aan het geheel van de Oudnederlandse schilderkunst hebben gegeven. Cultuurhistorici zoals Burckhardt en Huizinga hebben hun onderzoek toegespitst op de vraag wat karakteristiek is geweest voor scholen en stromingen in de vijftiende eeuw. Daarbij zijn artistieke en inhoudelijke typeringen (bijvoorbeeld 'realistisch' en 'religieus') bepalende factoren, evenals de veronderstelde volksaard en de economische ontwikkeling van steden en streken.
Vlak na de Tweede Wereldoorlog maakte de iconologische benadering van Erwin Panofsky furore. Hij trachtte de Oudnederlandse schilderkunst te interpreteren als drager van verschillende boodschappen tegelijkertijd. Hij zag in de talloze realistisch geschilderde details verwijzingen naar theologische thema's. Vooral sinds de jaren zeventig heeft het natuurwetenschappelijk onderzoek nieuw licht op de Oudnederlandse schilderkunst geworpen. Met dit onderzoek kon niet alleen de ouderdom van de gebruikte houten panelen met enige nauwkeurigheid worden vastgesteld, maar ontstond ook de mogelijkheid de ondertekeningen van de schilderijen zichtbaar te maken. Hierdoor is onder meer aangetoond dat niet zozeer de individuele meesters, als wel hun ateliers of latere kopiisten de schilderijen hebben voortgebracht.

Leerdoelen
De cursus heeft als algemene doelen de student vertrouwd te maken met:
- De belangrijkste vertegenwoordigers van de Oudnederlandse schilderkunst en hun werken.
- Het kunsthistorisch onderzoek naar de Oudnederlandse schilderkunst in de negentiende en twintigste eeuw.
- Het zelfstandig analyseren van kunstwerken.

Aanmelden

Aanmelden

Aanmelden is mogelijk voor iedereen.

Toelichting aanmelden

Passen de tentamenmomenten bij uw planning?
Kijk op het tabblad Tentamen.

Voorkennis

Kennis van de cursussen Oriëntatiecursus cultuurwetenschappen en Inleiding kunstgeschiedenis (1 en 2) met klem aanbevolen.

Begeleiding

Begeleidingsvorm

Standaardbegeleiding en jaarlijkse studiedag in het vierde kwartiel. Tijd en plaats worden t.z.t. via de digitale leeromgeving bekend gemaakt.

Docenten

Examinator en begeleider: dr. Frauke Laarmann-Westdijk.

Bereikbaarheidsoverzicht

Bereikbaarheidsinformatie docenten/examinatoren

Tentamen

Tentamenvorm

Regulier schriftelijk tentamen met meerkeuzevragen (mc).

Tentamendata

14-11-2017, 24-04-2018, 12-07-2018.

Tentamenhulpmiddelen

Een 'schoon' verklarend Nederlands woordenboek (op eigen risico)

Meer info

Cursusmateriaal

De cursus bestaat uit:
- Het werkboek Oudnederlandse schilderkunst, waardering en onderzoek in de negentiende en twintigste eeuw.
- Het tekstboek van B. Ridderbos & H. Th. van Veen (redactie): Om iets te weten van de oude meesters. De omgang met de Vlaamse primitieven. Nijmegen/Heerlen, 1995.
- Een video Oudnederlandse schilderkunst. Physics & Fine Arts. Materieel-technisch onderzoek van schilderijen, allen beschikbaar via de digitale leeromgeving.

Digitale leeromgeving

De meeste cursussen bieden op de cursussite in de digitale leeromgeving een studentenforum of discussiegroep. Hier kunt u met medestudenten en - in het geval van de discussiegroep ook de met begeleider - informatie uitwisselen en discussiëren over de leerstof.