Historiografie. Geschiedschrijving in de Nederlanden van Renaissance tot heden
Cultuurwetenschappen | 4,3 EC
Code C39211
Hoe we omgaan met het verleden is afhankelijk van onze eigen tijd. In vijftien essays leert u hoe de geschiedschrijving vanaf 1500 tot vandaag steeds nieuwe vormen heeft aangenomen. De kroniek, de erudiete verhandeling, de stadsgeschiedenis, het pamflet, de historische monografie, het tijdschriftartikel... het zijn allemaal genres die door de historici zijn beoefend. De verschillende vormen sluiten aan bij opeenvolgende cultuurstromingen als humanisme, verlichting, romantiek, modernisme en postmodernisme. Het bijgaande bronnenboek biedt u een mooie bloemlezing uit vijf eeuwen geschiedschrijving.

Algemeen

Inhoud

Hoe zagen de mensen in het verleden hún verleden? Hoe beschouwden de bewoners van de Lage Landen hun eigen geschiedenis in de jaren rond 1500, de overgangsperiode van middeleeuwen naar renaissance? En hoe veranderde het aanwezige historisch besef later, gedurende de periode van humanisme, verlichting en romantiek? U maakt kennis met de legitimerende rol van het verleden ten behoeve van een steeds veranderend heden. En in hoeverre hadden de voortdurend veranderde omstandigheden en context invloed op het heersende geschiedbeeld, in de negentiende eeuw bijvoorbeeld na de vereniging en scheiding van Nederland en België of later in de twintigste eeuw onder invloed van de verzuiling, de taalstrijd, de beide wereldoorlogen of de veranderende positie van de nationale staat in het licht van Europese samenwerking en globalisering?

Het zijn vragen als deze die in de cursus Historiografie aan bod komen. Historiografie is een vorm van meta-geschiedenis, een geschiedenis van de geschiedschrijving en de geschiedbeoefening, inclusief die van het veranderende historisch besef, de immer problematische relatie tussen heden en verleden. U zult merken dat geschiedschrijving inderdaad een 'discussie zonder eind' is, dat elke generatie in zekere zin opnieuw haar geschiedenis schrijft en dat bijvoorbeeld persoonlijke waarden en vooringenomenheden telkens weer 'het' geschiedbeeld hebben gekleurd.
De cursus Historiografie behandelt de geschiedenis van de geschiedschrijving en geschiedbeoefening in Nederland en België vanaf de renaissance tot heden. Hij bestaat uit drie delen: een tekstboek, een bronnenboek en een werkboek.

Het tekstboek (De palimpsest. Geschiedschrijving in de Nederlanden 1500 - 2000), schetst de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van de historiografie in Nederland en België. In veertien bijdragen wordt getoond hoe de omgang met het verleden vanaf de renaissance steeds weer nieuwe vormen heeft aangenomen. De kroniek, de erudiete verhandeling, het pamflet, het nationale epos, de historische monografie, het tijdschriftartikel, het essay, alle zijn voorbeelden van genres die historici (mede) hebben ontwikkeld en beoefend. Door deze vormverandering kon de geschiedschrijving beantwoorden aan de noden van de tijd en vond zij meteen ook aansluiting bij de eigenheid van opeenvolgende cultuurstromingen als humanisme, verlichting, romantiek, modernisme en postmodernisme.
De in het bronnenboek, (De palimpsest. Geschiedschrijving in de Nederlanden 1500 - 2000. Fragmenten) gepresenteerde (delen van) bronnen zijn exemplarisch voor de in het tekstboek behandelde en geanalyseerde genres. Het gaat daarbij zowel om 'klassieke' als om minder bekende teksten, die in korte inleidingen worden gesitueerd en geduid. Van bijvoorbeeld Van Meteren en de bollandisten van de Acta sanctorum, over Bakhuizen van de Brink en Juste, tot Dhondt en Kossmann. Zij illustreren en verduidelijken niet alleen de bijdragen uit het tekstboek, maar vormen tevens een mooie bloemlezing uit vijf eeuwen geschiedschrijving in de Nederlanden.
Het Vademecum is een werkboek en vormt het derde deel van de cursus. Het biedt een terugkoppeling op de stof van tekst- en bronnenboek.
Aldus biedt de cursus Historiografie niet alleen hedendaagse essays en beschouwingen over de geschiedschrijving in de Nederlanden in de periode 1500-2000 maar ook, uit de eerste hand, teksten van vijf eeuwen geschiedschrijving. De essays stellen u in staat om tezamen met de auteurs te reflecteren over de ontwikkelingen op het gebied van de geschiedschrijving in de Nederlanden. De teksten in het bronnenboek bieden u de gelegenheid om met behulp van de aanwijzingen in het Vademecum relevant historiografisch bronnenmateriaal uit de betreffende periode zelf te lezen, te analyseren en te interpreteren.

Leerdoelen
- Kennis en inzicht in de hoofdlijnen van de geschiedschrijving van Nederland en België vanaf de renaissance.
- Kennismaking met historiografische bronnen uit Nederland en België vanaf de renaissance.
- Het kunnen reflecteren op specifieke problemen rond het lezen, gebruiken en interpreteren van historiografische teksten en bronnen.

Aanmelden

Aanmelden

Aanmelden is mogelijk voor iedereen.

Toelichting aanmelden

Passen de tentamenmomenten bij uw planning?
Kijk op het tabblad Tentamen.

Begeleiding

Begeleidingsvorm

Standaardbegeleiding en een studiedag.

Begeleidingsbijeenkomsten


Den Haag (Studiedag)
Kwartiel 3 - begeleider: dhr. prof. dr. L. Wessels
za 31-03-2018 / n.t.b.

Docenten

Examinator en begeleider: prof. dr. Leo Wessels.

Bereikbaarheidsoverzicht

Bereikbaarheidsinformatie docenten/examinatoren

Tentamen

Tentamenvorm

Regulier schriftelijk tentamen bestaande uit open vragen (ov).

Tentamendata

14-11-2017, 24-04-2018, 28-08-2018.

Tentamenhulpmiddelen

Openboektentamen: zie www.ou.nl/hulpmiddelen
Een 'schoon' verklarend Nederlands woordenboek (op eigen risico)

Meer info

Cursusmateriaal

De cursus bestaat uit:
- Het handboek De palimpsest. Geschiedschrijving in de Nederlanden 1500-2000. Deel 1 Essays, Deel 2 Fragmenten (redactie: J. Tollebeek, T. Verschaeffel en L.H.M. Wessels).
- Een werkboek (vademecum).

Digitale leeromgeving

De meeste cursussen bieden op de cursussite in de digitale leeromgeving een studentenforum of discussiegroep. Hier kunt u met medestudenten en - in het geval van de discussiegroep ook de met begeleider - informatie uitwisselen en discussiëren over de leerstof.