Taalbeheersing van het Nederlands
Cultuurwetenschappen | 5 EC
Code CB1202
Deze cursus kunt u op elk gewenst moment starten. Kijk in het Jaarrooster wanneer de begeleiding is ingeroosterd.

De cursus Taalbeheersing van het Nederlands valt uiteen in de modulen Tekstanalyse en Tekstontwerp. Bij Tekstanalyse staat centraal: is dit een goede tekst of niet? Een stilistisch sterke tekst kan toch niet geslaagd zijn, omdat de doelgroep op de verkeerde manier wordt aangesproken, of omdat helemaal niet duidelijk is tot welke doelgroep de schrijver zich richt. Diverse manieren om een tekst te analyseren komen aan bod.
In Tekstontwerp gaat het om de kenmerken die een tekst moet hebben om de doelgroep optimaal te bereiken. Schrijvers proberen ons in reclames, fondswervingsbrieven, columns en opiniestukken te overtuigen. In hoeverre dat lukt hangt naast een heldere en correcte schrijfstijl af van de kennis van de schrijver over hoe lezers teksten verwerken en hoe ze zich laten overtuigen. In dit deel worden theorie en empirisch onderzoek over de invloed van taal, tekst en beeld op overtuigingskracht gepresenteerd. Daarbij wordt gekeken naar kenmerken van de boodschap, maar ook naar kenmerken van de lezer.

Algemeen

Inhoud

De cursus valt uiteen in twee delen die samen worden getentamineerd in één tentamen met open vragen over de theorie van Deel 1 en Deel 2 en een aantal analyseopdrachten (Deel 1).

Deel 1: Tekstanalyse
De vraag of een tekst goed of niet goed is, kan op verschillende manieren worden opgevat. Een tekst kan van verschillende kanten bekeken worden: zo kan een tekst die stilistisch sterk wordt gevonden toch niet volledig geslaagd zijn, omdat de doelgroep op de verkeerde manier wordt aangesproken, of omdat helemaal niet duidelijk is tot welke doelgroep de schrijver zich richt. Het kan ook gebeuren dat de doelgroep op de juiste manier wordt aangesproken, maar dat de tekst niet samenhangend genoeg is om goed begrepen te kunnen worden.
In Deel 1 komen vijf analysemethoden aan bod, waarmee bepaald kan worden of de tekst op een specifiek terrein geslaagd is: functionele analyse, coherentieanalyse, retorische analyse, argumentatieanalyse en genreanalyse.
Waar de lezer soms aanvoelt dat er iets mis is met een tekst, zonder precies te kunnen beschrijven waar het probleem zit of hoe het opgelost kan worden, geven deze analysemethoden handvatten om gedetailleerd de sterke en zwakke punten van een tekst in kaart te brengen. Deze inzichten zijn van belang bij het herschrijven of verbeteren van teksten en zullen daardoor ook bij het vervolg van de studie en in het beroepsleven van pas komen.
Docenten Nederlands in het voortgezet onderwijs kunnen (een deel van) deze kennis niet alleen doorgeven aan hun leerlingen om hen in staat te stellen betere teksten te schrijven, maar de analysevaardigheden zullen ook van pas komen bij het beoordelen van teksten die de leerlingen geschreven hebben.

Deel 2: Schrijfpracticum 3 Tekstontwerp
We komen in het dagelijks leven heel veel overtuigende teksten tegen. Niet alleen in reclames, maar ook in onder andere voorlichtingsbrochures, fondswervingsbrieven, columns en opiniestukken proberen schrijvers ons te overtuigen. Of het een schrijver lukt zijn publiek te overtuigen van zijn standpunt hangt van een aantal zaken af. Om te beginnen moet hij beschikken over een aantal vaardigheden die in eerdere modules aan bod zijn gekomen, zoals correct schrijven en de argumentatie op een heldere manier structureren. De schrijver moet echter ook meer weten over hoe lezers teksten verwerken en hoe ze zich laten overtuigen. Op die manier kan hij zijn tekst aanpassen aan zijn doelgroep en de kans vergroten dat hij zijn lezers ook echt overtuigt.
In Deel 2 worden theorie en empirisch onderzoek over de invloed van taal, tekst en beeld op overtuigingskracht gepresenteerd. Daarbij wordt gekeken naar kenmerken van de boodschap, maar ook naar kenmerken van de lezer. Met deze kennis kunnen teksten beter worden afgestemd op de doelgroep, om zo overtuigend mogelijk te zijn.
Op een aantal punten zal heel kort een link worden gelegd naar andere soorten teksten (informatieve en instructieve teksten). Kennis over, onder andere, manieren om de aandacht van de lezer te trekken en het effect van een grotere of kleinere betrokkenheid van de doelgroep zijn niet alleen relevant voor overtuigende teksten, maar ook voor andere soorten teksten en voor de onderwijspraktijk.

Leerdoelen
Kennisdoelen van Deel 1:
- Kennis hebben van de achtergronden bij de vijf behandelde analysemethoden;
- Kennis hebben van en inzicht hebben in de vijf behandelde analysemethoden.

Vaardigheidsdoelen van Deel 1:
- Teksten kunnen analyseren aan de hand van de vijf analysemethoden;
- Teksten en onderdelen ervan kunnen evalueren op basis van de resultaten van de analyse;
- Verbetervoorstellen kunnen formuleren voor teksten op basis van analyse en evaluatie ervan.

Kennisdoelen Deel 2:
- Kennis hebben van belangrijkste theorieën op het gebied van het overtuigingsproces;
- Inzicht hebben in het verband tussen de resultaten van empirisch onderzoek op het gebied van overtuiging en de theorieën op dat gebied;
- Kennis hebben van belangrijkste theorieën op het gebied van overtuigingsstrategieën bij het ontwerpen van teksten.

Aanmelden

Vervangende cursus

De geplande verschijningsdatum van deze cursus is 20 november 2017. Deze cursus vervangt de cursus C24212 - Taalbeheersing van het Nederlands waarvoor u nog tot 19 november 2017 kunt aanmelden.

Aanmelden

Aanmelden is mogelijk voor iedereen.

Toelichting aanmelden

Passen de tentamenmomenten bij uw planning?
Kijk op het tabblad Tentamen.

Studenten die de educatieve minor Nederlands volgen moeten deze cursus verplicht afronden voor het gebonden keuzeblok van de postpropedeuse. Voor studenten die de reguliere bacheloropleiding volgen geldt dat de cursus alleen voor de vrije ruimte gevolgd kan worden.

Voorkennis

Kennis opgedaan in de cursus Traditionele grammatica (of de voorganger daarvan: Schoolgrammatica) kan van pas komen bij de bestudering van Deel 1 van de cursus (Tekstanalyse).

Begeleiding

Begeleidingsvorm

Deze cursus kunt u op elk gewenst moment starten. Kijk in het Jaarrooster wanneer de begeleiding is ingeroosterd.

Standaardbegeleiding.

Docenten

Examinator en begeleider: dr. Marjolein van Herten.

Bereikbaarheidsoverzicht

Bereikbaarheidsinformatie docenten/examinatoren

Tentamen

Tentamenvorm

Regulier schriftelijk tentamen bestaande uit open vragen (ov).

Tentamentoelichting

Het tentamen Taalbeheersing van het Nederlands bestaat uit (open) vragen over de theorie en een aantal korte analyseopdrachten.

Meer info

Cursusmateriaal

De cursus bestaat uit de volgende onderdelen:
- Joyce Karreman en Renske van Enschot (red.), Tekstanalyse - methoden en toepassingen. Van Gorcum (Assen, 2013).
- Hans Hoeken, Jos Hornikx en Lettica Hustinx, Overtuigende teksten - onderzoek en ontwerp. Coutinho (Bussum, 2012).
- Een elektronisch werkboek op de cursuswebsite.

Digitale leeromgeving

Als medewerker of als student (na inschrijving) kunt u via de cursussite in de digitale leeromgeving naar de discussiegroepen. Hier kunt u met medestudenten en begeleider informatie uitwisselen en discussiëren over de leerstof.