Systeem aarde: kennis voor klimaat

Systeem aarde: kennis voor klimaat

  • Natuurwetenschappen
  • NB1302
  • 5 EC
  • Vanaf € 324
Deze cursus heeft een vast startmoment. Kijk in het Jaarrooster wanneer de cursus van start gaat en wanneer de begeleiding is ingeroosterd.

Inhoud

In de cursus Systeem aarde: kennis voor klimaat gaan we uit van de aarde als systeem, om via dit interdisciplinaire begrip de belangrijkste deelsystemen zoals klimaat, atmosfeer, biosfeer, hydrosfeer en lithosfeer te kunnen onderscheiden. U leert wat de belangrijke mechanismen zijn in de wisselwerking tussen veranderend klimaat en geologische processen op en nabij het aardoppervlak, en hoe deze het systeem aarde in verleden en heden bepalen. Vanuit deze kennis van paleo-klimaat en de samenhang met de dynamiek van systeem aarde leert u wat het verschil is tussen natuurlijke klimaatverandering en anthropogene klimaatverandering.
Deze kennis leert u toepassen in de context van milieu- en klimaatvraagstukken (op globaal, regionaal en stedelijk niveau), waarvoor u een overzicht aan analysemethoden en voorbeelden van maatregelen voor klimaatadaptatie krijgt aangereikt, en deze ook kritisch leert beoordelen.

Het eerste deel van de cursus richt zich met name op de exogene processen van het systeem aarde en hoe natuurlijke en antropogene omstandigheden de verschillende deelsystemen beïnvloeden. Daarbij richt de cursus zich vooral op het Klimaatsysteem van de aarde, en de dynamiek van de klimaatprocessen. De belangrijke interne driver van het systeem aarde, de plaattektoniek, is besproken in de propedeusecursus Geologie rondom plaattektoniek. In deze klimaatcursus leert u ook de verschillende terugkoppelingsmechanismes die dit klimaatsysteem en de andere ‘earth systems’ beïnvloeden. In dit deel krijgt u ook inzicht in hoe wetenschappers aan de hand van analyses met klimaatmodellen en aardse waarnemingen, klimaatverandering als antropogeen proces bestuderen, in verleden en toekomst. Vanuit het inzicht in de werking van deze klimaatmodellen bespreken we kort de IPCC en KNMI klimaatscenario’s, en hoe deze voor planvorming gericht op klimaatadaptatie en mitigatie van broeikasgassen (GHG) ingezet kunnen worden. U maakt kennis met diverse methoden voor de reconstructie van klimatologische veranderingen in het verleden. U leert de belangrijkste ruimtelijke processen bij klimaatverandering op en nabij het aardoppervlak in Noordwest-Europa te verklaren.
In het tweede deel gaat u dieper in op de wereldwijde antropogene klimaatverandering en klimaatverandering in Nederland. Daarbij wordt ingezoomd op het stadsklimaat waar aandacht is voor de verschillende schaalniveaus en het Stedelijk Hitte-eiland effect en de oorzaken ervan. Inzicht hierin is belangrijk bij het ontwikkelen van effectieve strategieën voor klimaatadaptatie en maatregelen.
De cursus geeft u een overzicht van analysemethoden, waaronder de klimaatstresstest, voor het bepalen van de kwetsbaarheid van een regio en de verschillende adaptatiemaatregelen vanuit een aantal gezichtspunten: vanuit stedelijk niveau (van stad en regio) en vanuit doel (hitte, wateroverlast, overstroming).
De toetsing bestaat uit naast een schriftelijk tentamen én een tentamenopdracht. De tentamenopdracht is het uitvoeren en presenteren van een (eenvoudige) klimaatstresstest voor een wijk/stad/regio naar keuze. U werkt toe naar een mondelinge (online) rapportage, waarin u onderzoekt welke klimaateffecten mogelijk relevant zijn in het eigen gebied (stad of regio). Op deze manier leert u de beleidssituatie karakteriseren in termen van relevante klimaateffecten en relevante afwegingsmethoden. U presenteert de resultaten van uw klimaatstresstest in een online seminar met 4 medestudenten en 2 docenten. Factoren die een rol spelen bij de effectiviteit van maatregelen worden gezamenlijk bediscussieerd.

Leerdoelen
Vanwege het interdisciplinaire karakter van deze cursus ligt de nadruk op de samenhang tussen: diagnose, onderzoek en interventie (alle drie de competentielijnen) en het verwerven van de benodigde kennis en inzicht en de toepassing daarvan. Nadrukkelijk komt ook oordeelsvorming aan bod, met name gericht op methoden van onderzoek, en de complexiteit daarvan in interdisciplinaire vraagstukken.
U dient na bestudering:
- binnen het systeem aarde de belangrijkste deelsystemen te kunnen onderscheiden en het interdisciplinaire begrip van het systeem aarde te kunnen hanteren, en in grote lijnen toe te kunnen passen in de context van milieu- en klimaatvraagstukken (op globaal, regionaal en stedelijk niveau);
- te kunnen onderzoeken welke klimaateffecten mogelijk relevant zijn in het eigen gebied in een interdisciplinair kader van werkcolleges met studentpresentaties en de beleidssituatie te kunnen karakteriseren in termen van relevante klimaateffecten en relevante afwegingsmethoden;
- een bepaald aspect van milieuvraagstukken, gerelateerd aan antropogene klimaatverandering in korte schriftelijke en mondelinge presentaties met visualisaties te kunnen rapporteren aan medestudenten, en daarover een discussie te kunnen voeren ter kritische oordeelvorming (hierbij dient de ‘APA-stijl’ in acht te worden genomen).

Aanmelden

Aanmelden is mogelijk voor iedereen.

Toelichting aanmelden

Deze cursus is reeds gestart en wordt pas in het volgend academisch jaar opnieuw aangeboden.

Voorkennis

Enige voorkennis van de natuurwetenschappen, milieubeleid, wiskunde, scheikunde en natuurkunde op propedeuseniveau is noodzakelijk om de cursus binnen de gegeven studietijd met een voldoende te kunnen afronden.

Wiskunde voorkennis kunt u opdoen met de propedeusecursus ‘Wiskunde voor milieuwetenschappen’ (NB0302). Indien u deze cursus niet heeft afgerond, kunt u uw voorkennis toetsen met de diagnostische toets van deze cursus en eventueel opfrissen met de bijgeleverde basiskennis.

Voorkennis van natuur- en scheikunde kunt u opdoen met de propedeusecursussen
‘Natuurkunde voor milieuwetenschappen’ (NB1002) en ‘Scheikunde voor milieuwetenschappen 1’ (NB0502). Studiemateriaal over klimaat en klimaatverandering vanuit de cursus NB1002 wordt beschikbaar gesteld. Indien u bovenstaande cursussen niet heeft afgerond, kunt u met dit materiaal uw voorkennis bijspijkeren.

Begeleidingsvorm

Deze cursus heeft een vast startmoment. Kijk in het Jaarrooster wanneer de cursus van start gaat en wanneer de begeleiding is ingeroosterd.

De docent organiseert een begeleidingstraject in kwartiel 1, met een fysieke bijeenkomst (werkcollege) op Themadag Aarde (september) en twee online werkcolleges (oktober/november).
Rond eind oktober is er een online seminar, waarin studenten de resultaten van de tentamenopdracht presenteren. Herkansingen van de opdrachtpresentatie zijn er in het online seminar in kwartiel 2 en in het online seminar in kwartiel 4 (zie Data bijeenkomsten).

Begeleidingsbijeenkomsten


Utrecht (Themadag Aarde)
Kwartiel 1 - begeleider: mw. dr.ir. A. Lansu
za 05-09-2020 / 10.00-16.00 uur

Online bijeenkomsten
Kwartiel 1 - begeleider: mw. dr.ir. A. Lansu
1. di 15-09-2020 / 18.30-20.00 uur
2. di 06-10-2020 / 18.30-20.00 uur
3. do 29-10-2020 / 13.00-19.00 uur / Sessie A
4. vr 30-10-2020 / 13.00-19.00 uur / Sessie B
5. do 05-11-2020 / 13.00-19.00 uur / Sessie C
6. vr 22-01-2021 / 15.00-19.00 uur / Herkansing
7. do 17-06-2021 / 15.00-19.00 uur / herkansing

Tentamenvorm

Regulier schriftelijk tentamen bestaande uit meerkeuzevragen (mc) en open vragen (ov), en een opdracht.

Tentamentoelichting

Afhankelijk van welke maatregelen noodzakelijk zijn om het coronavirus te bestrijden, is het mogelijk dat de Open Universiteit de tentaminering moet vervangen door een (online) alternatief. Meer informatie hierover vindt u op www.ou.nl/informatie-coronavirus. De actuele tentameninformatie met betrekking tot deze cursus vindt u na aanmelding in de online cursusomgeving.

U dient zelf tijdig aan te melden voor een tentamen.

De opdracht bestaat uit een online seminarpresentatie. U meldt zich minimaal 2 weken voorafgaand van het seminar aan via de curussite.

Tentamendata

Schriftelijk tentamen: 05-07-2021.
Opdracht: volgens afspraak.

Tentamenhulpmiddelen

Een zakrekenmachine
Een 'schoon' verklarend Nederlands woordenboek (op eigen risico)
Een geodriehoek

Cursusmateriaal

- Digitale leeromgeving: instructie per weektaak in de digitale leeromgeving, met studeerwijzer; intro/leerdoelen en kernbegrippen, en vanuit de taken verwijzend naar boek of een bronnenmap (op papier en online); opgaven/zelftoetsen + uitwerkingen.
- Boek: Hugues Goosse (2015). Climate System Dynamics and Modelling.
- OU Reader (cursusmap met geselecteerde bronnen, waaronder artikelen uit het project Kennis voor Klimaat en het KNMI rapport klimaatscenario’s).
- Kaartmateriaal.

Digitale leeromgeving

Als student kunt u via de cursussite in de digitale leeromgeving naar de discussiegroepen. Hier kunt u met medestudenten en begeleider informatie uitwisselen en discussiëren over de leerstof.