Rechtsgeschiedenis
Rechtswetenschappen | 5 EC
Code RB0402
Deze cursus kunt u op elk gewenst moment starten. Kijk in het Jaarrooster wanneer de begeleiding is ingeroosterd.

Het recht zoals wij dat nu kennen is het resultaat van een lange ontwikkeling. In deze cursus bestudeert u recht als historisch verschijnsel, voortdurend beïnvloed door economische, politieke, kerkelijke en ethische kwesties. U ontdekt dat er tussen het moderne recht en dat van vroeger een ononderbroken continuïteit bestaat. De cursus volgt de belangrijkste gebeurtenissen uit de rechtsgeschiedenis. U start bij het Romeinse recht, waarna u zich verdiept in de codificatiegeschiedenis van Nederland en de invloeden vanuit enkele andere West-Europese landen. Tot slot besteedt u aandacht aan het ontstaan van supranationale instellingen en het effect daarvan op de nationale codificaties.

Algemeen

Inhoud

De mededeling dat het recht niet uit de lucht komt vallen mag u gerust als een cliché beschouwen. De zin 'het recht is een historisch verschijnsel' klinkt heel anders maar toch is de strekking hetzelfde. Beide zinnen leiden tot de conclusie dat het recht zich voortdurend ontwikkelt.

Dit betekent in de eerste plaats dat er tussen het moderne recht en dat van voorheen een onverbrekelijke band, een ononderbroken continuïteit of samenhang bestaat. Hieruit volgt dat alleen historisch onderzoek het recht van onze tijd kan doen begrijpen. Of scherper gesteld: een wetenschappelijke beoefening van het recht veronderstelt een inzicht in de historische beoefening ervan. Grondbeginsel van elk wetenschappelijk onderzoek is immers dat van begrip van zaken geen sprake kan zijn zonder kennis van hun samenhang. Op de tweede plaats leidt het onderkennen van recht als een historisch fenomeen onvermijdelijk tot de conclusie dat het recht verandert. Een bonte waaier van maatschappelijke factoren bepaalt de opkomst, verandering en ondergang van rechtsinstellingen. Economische, politieke, kerkelijke en ethische kwesties spelen daarin een rol. Het is de taak van de rechtshistoricus de historische samenhang tussen het recht en andere maatschappelijke verschijnselen zoveel mogelijk boven water te halen en daaruit de ontwikkeling van het recht te verklaren.

De cursus beschrijft de belangrijkste gebeurtenissen uit de (rechts-)geschiedenis van verschillende West-Europese landen. Uitgangspunt daarbij is het achttiende-eeuwse begrip codificatie: het op geordende wijze op schrift stellen van recht door de overheid. Het programma beperkt zich tot het privaatrecht. Het is geen uitputtende opsomming van alle rechtsgeleerden die iets hebben betekend, maar een enigszins verhalende beschrijving van gelukte en mislukte codificatiepogingen tegen de achtergrond van de algemene maatschappelijke en staatkundige ontwikkelingen. Het Romeinse recht en het natuurrecht passeren de revue. Het Romeinse recht had (en het natuurrecht heeft dat nog) een universele pretentie. Beide stelsels claimen kwaliteiten die overal en altijd gelden, ongeacht tijd en plaats. Ten slotte een korte beschouwing over het ontstaan van supra-nationale instellingen en het effect daarvan op de nationale codificaties.

De cursus behoort tot de niet-positief rechtelijke vakken van de programma's van Rechtswetenschappen. Daarnaast is de cursus zo opgezet dat de stof tot nut kan zijn voor een veel grotere groep belangstellenden dan enkel studenten van de bachelor Rechtsgeleerdheid. Bovendien zal eenieder die geïnteresseerd is in de Europese geschiedenis de benadering vanuit de eigen gezichtshoek van de uitwendige rechtsgeschiedenis kunnen waarderen.

Leerdoelen
In de leerdoelen van de cursus Rechtsgeschiedenis I staat het Corpus Iuris Civilis centraal. Welke Romeinsrechtelijke rechtsbronnen zijn bijeengebracht in het Corpus Iuris Civilis. Op welke wijze functioneert deze compilatie in de middeleeuwen en moderne tijd in het juridische onderwijs en als secundair recht, het ius commune, en hoe verhoudt het Corpus Iuris Civilis zich in deze periode ten opzichte van andere rechtsbronnen. Op welke wijze heeft het wetenschappelijk onderzoek van juristen naar het Corpus Iuris Civilis bijgedragen aan de moderne codificaties in Frankrijk, Duitsland en Nederland?

Aanmelden

Aanmelden

Aanmelden is mogelijk voor iedereen.

Voorkennis

Het verdient aanbeveling de cursus Inleiding recht of de Basiscursus recht te hebben gevolgd.

Begeleiding

Begeleidingsvorm

Deze cursus kunt u op elk gewenst moment starten. Kijk in het Jaarrooster wanneer de begeleiding is ingeroosterd.

Er wordt één begeleidingsbijeenkomst georganiseerd en twee online bijeenkomsten naar aanleiding van door studenten ingezonden vragen. De data van de bijeenkomsten worden in de digitale leeromgeving bekend gemaakt.

Begeleidingsbijeenkomsten


Utrecht
Opmerking: Aanmelden via email, utrecht@ou.nl
Kwartiel 1 - begeleider: dhr. dr. mr. B. van der Velden
1. za 23-09-2017 / 10.00-12.30 uur

Online bijeenkomsten
Kwartiel 1 - begeleider: dhr. dr. mr. B. van der Velden
1. wo 11-10-2017 / 19.00-20.30 uur
2. wo 01-11-2017 / 19.00-20.30 uur

Aanmelden begeleiding

De beginbijeenkomst voor Rechtsgeschiedenis en Rechtsfilosofie is op zaterdag 23 september 2017 in studiecentrum Utrecht. Aanmelden hiervoor kan via e-mail, utrecht@ou.nl, o.v.v. uw studentnummer, de datum van de bijeenkomst en de code A000.

Docenten

Dhr. mr. dr. B. van der Velden.

Bereikbaarheidsoverzicht

Bereikbaarheidsinformatie docenten/examinatoren

Tentamen

Tentamenvorm

Computergebaseerd individueel tentamen met meerkeuzevragen.

Tentamendata

Volgens afspraak.

Meer info

Cursusmateriaal

De cursus bestaat uit een tekstboek en een digitaal werkboek.

Digitale leeromgeving

Als medewerker of als student (na inschrijving) kunt u via de cursussite in de digitale leeromgeving naar de discussiegroepen. Hier kunt u met medestudenten en begeleider informatie uitwisselen en discussiëren over de leerstof.