Recht als wetenschap
Rechtswetenschappen | 5 EC | Voor dit product gelden ingangseisen
Code RB1502
Deze cursus heeft een vast startmoment. Kijk in het Jaarrooster wanneer de begeleiding is ingeroosterd.

In deze cursus worden kernthema's uit de wetenschapsfilosofie behandeld in juridisch perspectief. De cursus kent twee leerdoelen. Allereerst beoogt deze cursus rechtenstudenten een kritische houding t.o.v. de eigen en andere wetenschappelijke disciplines bij te brengen. Hiertoe worden de vragen wat wetenschap is en of de rechtswetenschap het predicaat wetenschap wel verdient, behandeld. Ten tweede beoogt deze cursus rechtenstudenten een basaal inzicht te bieden in de wetenschappelijke en juridische argumentatieleer. Om een houvast te bieden in de bespreking van de vaak complexe problematiek die in deze cursus aan de orde komt, zal deze gekoppeld worden aan de zaak "Lucia de B."

Algemeen

Inhoud

In 2010 werd Lucia de Berk door het Gerechtshof in Arnhem in een herzieningsprocedure vrijgesproken. Zij was zeven jaar eerder eerst door de Rechtbank en later, in hoger beroep, door het Gerechtshof te `s-Gravenhage veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf en tbs, omdat zij meerdere patiënten, Lucia werkte als verpleegkundige, zou hebben vermoord. Ook in cassatie was deze veroordeling in stand gebleven. Uiteindelijk bleken er helemaal geen moorden te zijn gepleegd. Lucia heeft zes-en-een-half jaar onschuldig in de gevangenis gezeten. Over haar zaak zijn verschillende boeken geschreven en is in 2014 een film uitgekomen.

Vanaf februari 2004 begon Metta de Noo-Derksen, verpleeghuisarts en schoonzus van de chef de clinique van een van de betrokken ziekenhuizen, vanuit persoonlijke interesse onderzoek te doen naar de zaak Lucia de B. Zij kreeg het vermoeden dat de medische diagnostiek in deze rechtszaak niet klopte. Zij legde haar bevindingen voor aan haar broer Ton Derksen, hoogleraar in de wetenschapsfilosofie. Hij ging na of bij het (medisch) onderzoek in deze zaak, waarop het bewijsmateriaal in belangrijke mate steunde, wetenschappelijke criteria waren gehandhaafd. Over zijn bevindingen schreef hij een boek, waarin hij onderbouwde kritiek levert op de redenering van het Gerechtshof 's-Gravenhage, dat Lucia in hoger beroep veroordeelde. Dit boek leidde tot de herzieningsprocedure waarin Lucia uiteindelijk werd vrijgesproken.

De gerechtelijke dwaling in de zaak Lucia de B. en Derksen's wetenschapsfilosofische verklaring daarvan roepen de vraag op of deze voorkomen had kunnen worden indien de rechters meer inzicht gehad hadden in hun eigen manier van redeneren en de (stand van de) medische wetenschap. Deze vraag is achteraf onmogelijk te beantwoorden. Maar de gerechtelijke dwaling in de zaak Lucia de B. en Derksen's wetenschapsfilosofische verklaring daarvan tonen wel aan dat (enige elementaire) kennis van de wetenschapsfilosofie juristen tot nut kan zijn. Doel van deze cursus is om juristen deze kennis te bieden.

Deze cursus bestaat uit zes leereenheden. De eerste leereenheid draait om de vraag wat wetenschap is en waar de scheidslijn ligt tussen wetenschap en niet-wetenschap. In de tweede leereenheid wordt de vraag behandeld of de rechtswetenschap het predicaat wetenschap verdient. In de derde leereenheid worden de twee vormen van wetenschappelijk deugdelijk redeneren, inductie en deductie, besproken en worden zij onderscheiden van ondeugdelijk redeneren (drogredenen). Vervolgens wordt in de vierde leereenheid duidelijk gemaakt dat met de eerste manier van wetenschappelijk redeneren, inductie, een onoplosbaar probleem samenhangt. In de vijfde leereenheid wordt aangetoond dat dit probleem ook in de juridische context aanwezig is. In de zesde en laatste leereenheid wordt ingegaan op de vraag hoe de andere manier van wetenschappelijk redeneren, deductie, in de juridische context functioneert (leereenheid 6).

Leerdoelen
De cursus kent twee leerdoelen. Allereerst beoogt deze cursus rechtenstudenten een kritische houding t.o.v. de eigen en andere wetenschappelijke disciplines bij te brengen. Hiertoe worden de vragen wat wetenschap is en of de rechtswetenschap het predicaat wetenschap wel verdient, behandeld. Ten tweede beoogt deze cursus rechtenstudenten een basaal inzicht te bieden in de wetenschappelijke en juridische argumentatieleer.

Aanmelden

Ingangseisen

Voordat kan worden aangemeld moeten alle inleidende vakken uit de propedeuse succesvol zijn afgerond.

Toelichting aanmelden

Deze cursus start maandag 30 april 2018. We adviseren om u uiterlijk maandag 16 april 2018 hiervoor aan te melden zodat u tijdig het cursusmateriaal ontvangt, toegang heeft tot de leeromgeving en (indien van toepassing) ingedeeld kunt worden in een studiegroep. Bij aanmelding na 16 april 2018 kunnen we dit niet garanderen. Aanmelden is mogelijk tot en met 29 april 2018.
Na de startdatum van de cursus is aanmelden niet meer mogelijk. De cursus wordt dit academisch jaar éénmaal aangeboden. Vanaf juli 2018 is het weer mogelijk om in te schrijven voor de start van het academisch jaar 2018-2019.

De cursus Recht als wetenschap sluit enerzijds aan bij de metajuridische vakken, zoals Rechtsfilosofie, omdat de cursus voorziet in een wetenschapsfilosofische benadering van het recht. Anderzijds sluit de cursus Recht als wetenschap aan bij het vaardighedenonderwijs, zoals Bachelor Essay, omdat o.a. argumentatieleer aan bod komt, die gebruikt kan worden als voorbereiding op het concipiëren van een juridisch betoog.

Voorkennis

Er wordt verondersteld dat elementaire kennis van het positieve recht aanwezig is.

Begeleiding

Begeleidingsvorm

Deze cursus heeft een vast startmoment. Kijk in het Jaarrooster wanneer de cursus van start gaat en wanneer de begeleiding is ingeroosterd.

Een startbijeenkomst in het vierde kwartiel. Verder standaardbegeleiding: inhoudelijke vragen kunt u aan de docenten stellen.

Docenten

Mw. mr. dr. L. Strikwerda, mw. mr. dr. W. Dreissen en mw. mr. S. de Veij Mestdagh.

Bereikbaarheidsoverzicht

Bereikbaarheidsinformatie docenten/examinatoren

Tentamen

Tentamenvorm

Regulier schriftelijk tentamen bestaande uit open vragen (ov).

Meer info

Cursusmateriaal

Deze cursus bestaat uit een gecombineerde reader/werkboek. Elke leereenheid wordt kort ingeleid. Daarna volgt een tekst. Tot slot zijn kennisvragen en toepassingsvragen/werkopdrachten opgenomen.

Digitale leeromgeving

Als medewerker of als student (na inschrijving) kunt u via de cursussite in de digitale leeromgeving naar de discussiegroepen. Hier kunt u met medestudenten en begeleider informatie uitwisselen en discussiëren over de leerstof.