Kwetsbare volwassenen gaan pas leren als hun omgeving meeleert
Simon Broek verdedigt zijn proefschrift 'Empowering vulnerable adults to learn: agency and regional level conditions to learn' op vrijdag 5 juni 2026 bij de Open Universiteit in Heerlen.
Opeenstapeling van drempels
Uit het onderzoek blijkt dat leren voor veel volwassenen niet vanzelfsprekend is. Vooral mensen met een laag opleidingsniveau, negatieve schoolervaringen, gezondheidsproblemen of onzeker werk ervaren vaak een opeenstapeling van drempels. Juist deze groepen nemen het minst deel aan scholing, terwijl zij daar het meeste baat bij zouden hebben.
Drie 'leerbewegingen'
Broek sprak met 69 volwassenen in kwetsbare posities en analyseerde hoe zij de stap naar leren maakten. Daaruit kwamen drie verschillende 'leerbewegingen' naar voren. Sommige volwassenen beginnen alleen te leren omdat het moet, bijvoorbeeld vanuit een uitkeringstraject. Anderen ontwikkelen stap voor stap meer vertrouwen in zichzelf door steun van een buurvrouw, begeleider of familielid. Een derde groep wil wel leren, maar loopt vast op praktische barrières zoals geldgebrek, ingewikkelde regels of een gebrek aan passend aanbod.
Motivatie alleen niet voldoende
Een belangrijke conclusie van het onderzoek is dat motivatie alleen niet voldoende is. Veel volwassenen willen zich wel ontwikkelen, maar geloven niet dat leren 'voor hen' is. Positieve ervaringen, vertrouwen en persoonlijke ondersteuning blijken cruciaal. Bibliotheken, buurtcentra, welzijnsorganisaties en mbo-instellingen spelen hierin een belangrijke rol als laagdrempelige plekken waar mensen opnieuw vertrouwen kunnen krijgen in leren.
Stabiele regionale infrastructuur nodig
Daarnaast laat het onderzoek zien dat regionale samenwerking vaak nog versnipperd is. Gemeenten, onderwijsinstellingen, werkgevers en welzijnsorganisaties werken wel samen, maar projecten zijn vaak tijdelijk en afhankelijk van subsidies. Daardoor verdwijnen succesvolle initiatieven regelmatig weer voordat ze echt structureel verschil kunnen maken. Volgens Broek is een stabiele regionale leerinfrastructuur nodig waarin organisaties langdurig samenwerken en volwassenen eenvoudig de weg naar ondersteuning kunnen vinden.
Oproep aan beleid
De centrale boodschap van het proefschrift is dat kwetsbare volwassenen niet alleen leren door individuele motivatie, maar vooral wanneer persoonlijke steun, vertrouwen en een toegankelijke omgeving samenkomen. Kwetsbare volwassenen gaan leren wanneer regio’s leren hoe zij hen duurzaam kunnen ondersteunen. Daarmee verlegt het proefschrift de vraag van 'hoe activeren we individuen?' naar 'hoe ontwikkelen we regionale leerculturen die handelingsvermogen (agency) kunnen dragen en versterken?' De beleidsmatige waarde ligt volgens Broek in het openen van ruimte voor heroverweging: niet leren activeren als individuele plicht, maar regionale leerculturen ontwikkelen die leren weer denkbaar en haalbaar maken, zodat kwetsbare volwassenen meer regie krijgen over hun eigen ontwikkeling en toekomst.
Over Simon Broek
Simon Broek (Vlaardingen, 1982) verdedigt zijn proefschrift getiteld 'Empowering vulnerable adults to learn: agency and regional level conditions to learn - Exploring individual factors and contextual factors stimulating or hindering learning of vulnerable adults' op vrijdag 5 juni 2026 om 16.00 uur bij de Open Universiteit in Heerlen. Het onderzoek is mede mogelijk gemaakt door het nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO).
Promotores zijn prof. dr. Marinka Kuijpers (Open Universiteit, faculteit Gedrags- en gezondheidswetenschappen) en prof. dr. Judith Semeijn (Open Universiteit, faculteit Managementwetenschappen). Copromotor is dr. C.J. van der Linden (Rijksuniversiteit Groningen). De promotie is live bij te wonen bij de Open Universiteit in Heerlen en online te volgen via www.ou.nl/live.
