Milieucriminaliteit vraagt om een gezamenlijke aanpak van wetenschap en praktijk
De conferentie werd georganiseerd door het Expertisecentrum Milieucriminaliteit, een initiatief van de Open Universiteit en het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR). Daan van Uhm, hoogleraar Milieucriminaliteit aan de Open Universiteit, en Denis Abels, decaan van de faculteit Rechtswetenschappen, waren nauw betrokken bij de bijeenkomst.
Milieucriminaliteit: een onderschat maatschappelijk probleem
Tijdens de opening en de keynotes werd duidelijk hoe complex milieucriminaliteit is en hoe groot de impact ervan kan zijn op mens, natuur en samenleving. Milieucriminaliteit is niet altijd zichtbaar, maar kan verstrekkende gevolgen hebben voor onze leefomgeving. Denk aan illegale lozingen van chemische stoffen, afval- en mestfraude en het illegaal ontgassen van schepen in beschermde natuurgebieden.
Tineke Lambooy (Nyenrode Business Universiteit) belichtte aan de hand van casussen uit de Biesbosch en de Maas de spanning tussen ecologische en economische belangen. Marianne Schwan, hoofd Strategie Milieu & Veiligheid bij het Functioneel Parket, ging in op de rol van de Strategische Milieukamer en het belang van samenwerking tussen wetenschap en praktijk.
Een belangrijk aandachtspunt is dat milieucriminaliteit nog niet altijd wordt herkend en aangepakt als ernstige criminaliteit. De pakkans en strafmaat zijn relatief laag, terwijl met bijvoorbeeld afvalfraude veel geld te verdienen valt. Bovendien lopen legale en illegale activiteiten regelmatig door elkaar, waardoor opsporing en bewijsvoering ingewikkeld zijn. Ook de rol van burgers is belangrijk: het milieu zelf kan immers geen aangifte doen.
Van opsporing tot herstel van natuurschade
In het middagprogramma stonden drie thema's centraal: de rechtspraktijk, opsporing en handhaving, en schade en risico. Vertegenwoordigers van onder meer de rechterlijke macht, het Openbaar Ministerie, de politie, omgevingsdiensten en inspectiediensten gingen met elkaar in gesprek over de mogelijkheden en knelpunten bij de aanpak van milieucriminaliteit.
Ook de gevolgen van milieudelicten en de vraag hoe natuurschade kan worden hersteld, kregen nadrukkelijk aandacht. Farah Bouquelle van de Universiteit Gent presenteerde BIOVAL: een praktisch instrument om de financiële compensatie van natuurschade te bepalen wanneer herstel in natura niet mogelijk is. Daarmee komt een belangrijke vraag op tafel: hoe druk je de waarde van verloren natuur uit in geld, en hoe bepaal je wat een passende compensatie is?
Wetenschap en praktijk verbinden
De conferentie onderstreepte het belang van een multidisciplinaire aanpak. Milieucriminaliteit raakt aan strafrecht, bestuursrecht, economie, ecologie en criminologie. Geen van deze disciplines kan het vraagstuk alleen oplossen.
Met de bijeenkomst gaf het Expertisecentrum Milieucriminaliteit invulling aan zijn doelstelling: wetenschappelijke kennis en praktijkervaring samenbrengen en zo bijdragen aan meer inzicht in de oorzaken, gevolgen en aanpak van milieucriminaliteit.