Roelof Ettema benoemd tot bijzonder hoogleraar Netwerkzorg en versterken gemeenschappen
Hoe kunnen sterkere gemeenschappen en sociale netwerken de groeiende druk op de zorg helpen verminderen? En wat is daarvoor nodig? De Open Universiteit heeft Roelof Ettema, leider van de onderzoeksgroep Gepersonaliseerde Integrale Zorg bij Hogeschool Utrecht, benoemd tot bijzonder hoogleraar bij de faculteit Gedrags- en gezondheidswetenschappen om dat te onderzoeken. Zijn leerstoel Netwerkzorg en versterken van gemeenschappen is tot stand gekomen in samenwerking met het Leger des Heils. De benoeming is ingegaan op 1 oktober 2026.
'Onze verzorgingsstaat is ooit ingericht vanuit de gedachte dat voor elke zorgvraag een arts, verpleegkundige of andere professional nodig is', licht Ettema toe. 'Dat is door de enorme druk op de zorg en het tekort aan professionals niet houdbaar. We zullen meer moeten kijken naar wat mensen voor élkaar kunnen betekenen, in hun eigen netwerk en gemeenschap.'
Vanuit de nieuwe leerstoel, de eerste rond het thema netwerkzorg in Nederland, zal Ettema zijn onderzoek aan de Hogeschool Utrecht uitbouwen. Centraal daarin staat de vraag hoe zorgverleners de netwerken van mensen kunnen versterken en ondersteunen. Met als doel om professionele zorg beter te laten aansluiten op wat familie, vrienden en buurtgenoten voor elkaar kunnen betekenen.
Samen eten
Als voorbeeld noemt Ettema dat mensen die zich eenzaam voelen of minder mobiel zijn samen met buurtgenoten kunnen eten. 'De een doet boodschappen, een ander kookt en weer iemand anders zorgt voor muziek. Mensen kunnen en willen van betekenis zijn, ook als ze zelf zorg of steun nodig hebben. We moeten daarom niet alleen kijken naar ziekte en beperkingen, maar juist ook naar wat iemand wél kan of kan leren. En naar hoe mensen elkaar kunnen versterken.'
Gezondheidszorg en sociaal werk dichter bij elkaar
Volgens Ettema is zorg nu te veel versnipperd. 'Als je meerdere chronische klachten hebt, word je via verschillende professionals en loketten geholpen, terwijl gezondheid en sociaal welzijn nauw zijn verweven. Gezondheidszorg en sociaal werk moeten meer naar elkaar toe bewegen. De afsluitdijk is per slot van rekening ook niet vanaf één kant gebouwd.'
Wat werkt in de praktijk?
Via de Hogeschool Utrecht is Ettema bij verschillende onderzoeksprojecten betrokken, waaronder Move of Hope van Leger des Heils en Het Goede Gesprek in de Gooi- en Vechtstreek. Daarin wordt gekeken welke aanpak wel en niet werkt, voor wie en waarom. Ettema nodigt politici en beleidsmakers in Den Haag uit om kennis te nemen van deze inzichten uit praktijkonderzoek. 'Die kennis helpt om de juiste keuzes te maken over hoe we de zorg in de toekomst organiseren.'
Het Leger des Heils ziet het versterken van gemeenschappen als belangrijke voorwaarde voor welzijn en is ervan overtuigd dat ook kwetsbare mensen een ander altijd nog iets te bieden hebben. Gelijkwaardigheid en wederkerigheid staat volgens de zorgorganisatie dan ook centraal in zorgzame gemeenschappen. Vanuit die overtuiging is het Leger des Heils bij de leerstoel betrokken.
Over Roelof Ettema
Roelof Ettema is sinds 2015 hoofddocent bij het Instituut Verpleegkundige Studies en onderzoeker van Hogeschool Utrecht. Hij leidt de onderzoeksgroep Gepersonaliseerde Integrale Zorg en is medeoprichter van de master Innovatie in Zorg en Welzijn en de postmaster Leiderschap voor Complexe Veranderingen. Ettema is opgeleid als verpleegkundige, verplegingswetenschapper en klinisch epidemioloog.
Roelof Ettema