'Leven Lang Ontwikkelen moet veel meer een gezamenlijke opgave worden'
De grote maatschappelijke vraagstukken van deze tijd vragen om meer dan afzonderlijke oplossingen van organisaties en instellingen. Door kennis, ervaring en talent slimmer met elkaar te verbinden, kunnen onderwijs, overheid en maatschappelijke partners samen meer bereiken. Die boodschap stond centraal in de openingstoespraak van Nicole Ummelen, voorzitter van het college van bestuur van de Open Universiteit, tijdens de opening van het academisch jaar 2026-2027 in Den Haag. In het bijzonder ziet zij kansen om Leven Lang Ontwikkelen (LLO) gezamenlijk verder te versterken.
Volgens Ummelen vraagt de huidige samenleving om organisaties die verder kijken dan hun eigen grenzen. Vraagstukken op het gebied van onder meer veiligheid, zorg, wonen en leefbaarheid houden zich immers niet aan organisatiegrenzen. Samenwerking vindt al veel plaats, maar volgens haar ligt de volgende stap in het slimmer verbinden van verschillende vormen van kennis, ervaring en talent.
'Als we allemaal individueel erg ons best doen, komen we een heel eind. Maar ik ben ervan overtuigd dat we nog veel meer kunnen bereiken als we onze verschillende kwaliteiten niet alleen naast elkaar zetten, maar slim aan elkaar verbinden.'
Leven Lang Ontwikkelen
Voor de Open Universiteit ligt daarbij een bijzondere rol op het gebied van Leven Lang Ontwikkelen. De universiteit richt haar onderwijs al decennialang zo in dat studenten hun studie kunnen combineren met werk, gezin en andere verplichtingen. Het onderwijs is modulair en flexibel georganiseerd en studenten kunnen op verschillende momenten in het jaar beginnen.
Volgens Ummelen biedt die ervaring een stevige basis om samen met andere kennisinstellingen en maatschappelijke partners verder te bouwen aan toegankelijk en flexibel onderwijs gedurende het hele leven. Een manier van studeren waar maatschappelijk steeds meer behoefte aan is.
'Veel van wat daarvoor nodig is, hebben we al in huis: wetenschappelijke expertise, onderwijskundige kennis, flexibele systemen en ervaring met studenten die leren naast hun werk en andere verantwoordelijkheden. De uitdaging is nu om die kwaliteiten ook over organisatiegrenzen heen met elkaar te verbinden.'
Daarbij ziet bestuursvoorzitter Ummelen ruimte voor een publiek, toegankelijk, flexibel en studentvriendelijk LLO-platform dat beter aansluit bij wat studenten, werkgevers en de samenleving nodig hebben. Zo’n ontwikkeling vraagt volgens haar nadrukkelijk om samenwerking tussen verschillende kennisinstellingen en maatschappelijke partners.
Samenwerking in de praktijk
De Open Universiteit werkt nu al op verschillende manieren volgens dat principe. Een voorbeeld is de Leergang Academie voor Sociale Stedelijke Ontwikkeling (LASSO). Daarin komen professionals, beleidsmakers, maatschappelijke initiatiefnemers en wetenschap samen rond complexe vraagstukken in buurten, wijken en steden. Thema’s als veiligheid, gezondheid, wonen, participatie en sociale samenhang worden daarbij niet afzonderlijk benaderd, maar juist in hun onderlinge samenhang.
Een ander voorbeeld is de samenwerking tussen de Open Universiteit, UWV en The Functional Company. Binnen deze innovatieve leerroute worden mensen opgeleid tot functioneel beheerder, een ICT-beroep waar veel vraag naar is. Daarbij staat niet alleen het individuele perspectief van deelnemers centraal, maar wordt tegelijkertijd ingespeeld op een arbeidsmarkt waar grote behoefte is aan gekwalificeerde professionals.
'In beide voorbeelden leiden we professionals op voor een nieuw individueel perspectief. Tegelijkertijd dragen we bewust bij aan een bredere maatschappelijke opgave. Individuele ontwikkeling en maatschappelijke meerwaarde brengen we zo bij elkaar.'
Volgens Ummelen ontstaat juist daar de kracht van samenwerking: verschillende organisaties brengen ieder hun eigen kennis, ervaring en mogelijkheden in. Zoals ook succesvolle samenwerkingen buiten het publieke domein laten zien, kan juist de combinatie leiden tot iets wat afzonderlijke partijen niet kunnen realiseren.
Veerkracht door samenwerking
Het thema van de opening van het academisch jaar was 'Veerkracht door samenwerking'. Voor Ummelen betekent veerkracht niet alleen het vermogen van afzonderlijke organisaties om met veranderingen om te gaan, maar vooral het vermogen om gezamenlijk oplossingen te ontwikkelen voor vraagstukken die geen enkele organisatie alleen kan oplossen.
'De maatschappelijke opgaven waarvoor we staan zijn groot. Juist daarom moeten we proberen sneller en slimmer samen te werken. Niet door onze eigen identiteit of kwaliteiten op te geven, maar door ze zo met elkaar te verbinden dat het geheel sterker wordt. Vergelijk het met een koffiezetapparaat. Het ene bedrijf maakt de machine, het andere bedrijf verzorgt de koffie. En daarmee versterken ze elkaar. Het geheel is meer dan de som der delen.'
De Open Universiteit opende het academisch jaar dit jaar vanuit haar nieuwe community-hub aan het Spui in Den Haag. De locatie, dichtbij andere kennisinstellingen, universiteiten, ministeries en maatschappelijke organisaties, onderstreept volgens de universiteit de ambitie om samenwerking verder te versterken.