Promotie relatie-expert Liselotte Visser: waarom lukt die vaste relatie maar niet, zelfs als je heel graag wilt?

Op vrijdag 18 september 2026 verdedigt Liselotte Visser haar proefschrift The Psychology of Matchmaking: Personality, Self-Esteem, and Attachment as Predictors of Romantic Relationship Formation aan de Open Universiteit in Heerlen.

Als psycholoog houdt Visser zich al meer dan dertig jaar bezig met liefde, partnerkeuze en relatievorming. Zij is mededirecteur van relatiebemiddelingsbureau Mens & Relatie, schreef boeken over liefde en relaties, waaronder De meeste singles bijten niet, en werkte mee aan het televisieprogramma Married at First Sight.

Visser: 'Wat mij altijd heeft geïntrigeerd: hoe kan het dat zoveel leuke singles met een verder mooi en betekenisvol leven heel graag een relatie willen, maar toch geen partner vinden? We zoeken de verklaring al snel in iemands persoonlijkheid, zelfvertrouwen of bindingsangst. Ik wilde weten of zulke psychologische kenmerken daadwerkelijk voorspellen wie uiteindelijk een relatie vormt.'

Wat er gebeurt ná de eerste klik

Veel bestaand onderzoek naar partnerkeuze richt zich volgens de psycholoog op de eerste indruk, aantrekkingskracht, speeddating of de vraag of iemand een tweede ontmoeting wil. Visser kijkt in haar proefschrift een stap verder: welke factoren staan een echte relatie uiteindelijk in de weg?

Voor haar onderzoek volgde Visser 1.704 cliënten van Mens & Relatie: singles tussen de 27 en 96 jaar die onder begeleiding van professionele matchmakers expliciet op zoek gingen naar een serieuze relatie. Het onderzoek richtte zich op de vraag welke psychologische factoren bepalen of er daadwerkelijk binnen drie maanden na een voorgestelde match door een matchmaker een relatie ontstaat die beide partners willen voortzetten.

Visser: 'Iemand aantrekkelijk vinden of graag nog eens willen afspreken, is iets anders dan daadwerkelijk een relatie vormen. Mensen kunnen heel goed weten dát ze een partner willen en ook vertellen wat ze zoeken. Maar daarmee weet je nog niet wat er gebeurt wanneer er echt iemand tegenover je staat met wie het klikt en een serieuze relatie mogelijk lijkt.'

Persoonlijkheid voorspelt relatievorming niet

Visser onderzocht onder meer de invloed van de Big Five-persoonlijkheidskenmerken, zoals extraversie, vriendelijkheid en emotionele stabiliteit. Wat blijkt: geen van deze brede persoonlijkheidskenmerken voorspelt significant wie uiteindelijk een relatie vormde. Ook zelfwaardering blijkt geen significante invloed te hebben. Dat geldt zowel voor zelfwaardering die mensen bewust over zichzelf rapporteerden als voor impliciet gemeten zelfwaardering.
'Dat vind ik opvallend', aldus Visser. 'We denken gemakkelijk: misschien is iemand te introvert, te onzeker of moet iemand eerst meer van zichzelf leren houden om een relatie aan te gaan. Maar mijn onderzoek laat niet zien dat zulke persoonlijkheidskenmerken voorspellen wie een relatie vormt.'

Geen gewone 'bindingsangst'

Ook de invloed van vermijdende hechting bleek genuanceerder dan de populaire term 'bindingsangst' suggereert. Mensen met bindingsangst kunnen relatief veel behoefte hebben aan autonomie en afstand, maar dat hangt in het onderzoek niet significant samen met relatievorming.
Dat is anders voor fearful attachment, een specifieke vorm van onveilige hechting waarbij iemand wel naar verbinding verlangt, terwijl nabijheid tegelijkertijd spanning en onzekerheid oproept. Deze vorm van angstige hechting kan de kans op een succesvolle relatie wel verkleinen. 'Dat is dus iets heel anders dan simpelweg niet willen binden', legt Visser uit. 'Bij deze vorm is er juist een spanning tussen het verlangen naar en de onzekerheid die intimiteit kan oproepen.'

Vervolgvragen

Haar promotieonderzoek roept daarom ook nieuwe vragen op: wat gebeurt er eigenlijk in het proces waarin twee mensen proberen een relatie te vormen? Staat de spanning die de zo gewenste nabijheid oproept de overgang naar een daadwerkelijke relatie in de weg?
De bevindingen bieden volgens Visser aanknopingspunten voor de begeleiding van singles die op zoek zijn naar een relatie. Zo kunnen matchmakers signalen van angst voor nabijheid leren oppikken en duiden. 'Dat kan misschien wel net het verschil maken tussen de zoveelste mislukte date en een gelukkige relatie.'

Promotie

Liselotte Visser verdedigt haar proefschrift The Psychology of Matchmaking: Personality, Self-Esteem, and Attachment as Predictors of Romantic Relationship Formation op vrijdag 18 september 2026 om 13.30 uur bij de Open Universiteit, Valkenburgerweg 177 in Heerlen. Haar promotoren zijn prof. dr. N.E. Jacobs, vakgroep Levenslooppsychologie) en prof. dr. J.J.D.M. van Lankveld, Open Universiteit. Copromotoren zijn dr. J. Lataster en dr. R.J. Pat-El, Open Universiteit. De promotie is live bij te wonen bij de Open Universiteit in Heerlen en online te volgen via ou.nl/live.