Bedrijven en de duurzame ontwikkelingsdoelen: symboliek of echte impact?
De conclusie van Van der Waal is genuanceerd, maar kritisch: veel beursgenoteerde ondernemingen gebruiken de SDGs vooral als gedeelde taal in hun communicatie, maar integreren ze beperkt in hun strategie en besluitvorming. Tegelijkertijd zijn er domeinen, met name innovatie, waarin wel degelijk substantiële bijdragen zichtbaar zijn. Opvallend: wie het hardst over de doelen spreekt, levert niet per se de grootste bijdrage.
17 Sustainable Development Goals
Sinds de invoering van de 2030 Agenda van de Verenigde Naties in 2015 worden bedrijven nadrukkelijk opgeroepen om bij te dragen aan de zeventien Sustainable Development Goals. Steeds meer ondernemingen verwijzen in hun jaarverslagen en duurzaamheidsrapportages naar deze doelen. Maar wat betekent die betrokkenheid precies? Gaat het vooral om communicatie en reputatie, of om concrete veranderingen in strategie, innovatie en gedrag?
Omdat de SDGs primair zijn ontworpen voor landen - en niet voor bedrijven - is het onduidelijk hoe een betekenisvolle bedrijfsbijdrage eruitziet. Dit proefschrift onderzoekt daarom systematisch hoe en waarom grote, internationaal opererende beursgenoteerde ondernemingen zich met de SDGs bezighouden, en of die betrokkenheid vooral symbolisch of ook inhoudelijk is.
Analyse van duizenden duurzaamheidsrapporten
Uit een grootschalige analyse van duizenden duurzaamheidsrapporten blijkt dat bedrijven de SDGs vaak noemen, maar dat de inhoudelijke diepgang meestal beperkt is. De doelen fungeren regelmatig als symbool van maatschappelijke betrokkenheid. Institutionele druk en aansluiting bij internationale initiatieven spelen daarbij een belangrijke rol.
Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat SDG-betrokkenheid niet altijd leeg is. In een studie naar octrooien blijkt dat circa 4% van alle wereldwijde patenten SDG-relevant is, met name op het gebied van gezondheid en milieutechnologie. Vooral grote multinationals leveren hier substantiële bijdragen. Opvallend is echter dat duurzaamheidsrapportage en daadwerkelijke duurzame innovatie vaak los van elkaar staan.
Een derde studie naar belastinggedrag laat zien dat SDG-communicatie niet samenhangt met minder belastingontwijking. SDG-betrokkenheid en belastingpraktijken lijken twee grotendeels ontkoppelde werelden.
Centrale conclusies
De centrale conclusie is dat bedrijven zich bewegen tussen symboliek en substantie. Symbolische betrokkenheid overheerst, maar substantiële bijdragen zijn wel degelijk aanwezig - vooral waar duurzame innovatie samenvalt met kernactiviteiten van ondernemingen. Opvallend is wel dat bedrijven die veel over de SDGs rapporteren, niet automatisch meer duurzaam innoveren. Anders gezegd: wie het hardst over de doelen spreekt, levert niet per se de grootste bijdrage.
Door duizenden octrooibeschrijvingen te analyseren kon worden vastgesteld welke innovaties daadwerkelijk bijdragen aan bijvoorbeeld gezondheidszorg (SDG 3) of milieubescherming. Dit laat zien dat substantiële bijdragen vaak plaatsvinden in technologische ontwikkeling en productinnovatie, ook wanneer deze niet nadrukkelijk als 'SDG-bijdrage' worden gepresenteerd.
Over de promovendus
Johannes W.H. van der Waal (Hengelo), 1970) is directeur van een coöperatieve onderneming in de internationale agrarische handel en voltooide eerder de master Managementwetenschappen aan de Open Universiteit. Op 26 maart om 13.30 uur verdedigt hij zijn proefschrift 'Business and the Sustainable Development Goals: Navigating Between Symbols and Substance' bij de faculteit Managementwetenschappen van de Open Universiteit in Heerlen.
Promotor is prof. dr. Karen Maas en copromotor is dr. Thomas Thijssens. De promotie is live bij te wonen bij de Open Universiteit in Heerlen en online te volgen via ou.nl/live.
