Hoe leren ervaren mbo-docenten in hun dagelijkse werk?
Marjanne Hagedoorn verdedigt haar proefschrift getiteld 'Vocational Teachers - Understanding continuing professional development of experienced teachers in vocational education' op donderdag 18 juni 2026 bij de Open Universiteit in Heerlen.
Uitdagingen
Docent zijn in het mbo is een uitdagende baan. Veel mbo-docenten komen oorspronkelijk uit de beroepspraktijk: een verpleegkundige wordt docent zorg of een ondernemer geeft les in economie. Tegelijkertijd verandert de wereld waarvoor zij studenten opleiden voortdurend. Nieuwe technologieën, digitalisering en veranderende eisen vanuit de arbeidsmarkt vragen om steeds actueel onderwijs.
Mbo-docenten begeleiden bovendien een grote diversiteit aan studenten, zowel op school als tijdens stages in de praktijk. Dat vraagt voortdurende afstemming met collega’s én professionals uit bedrijven en instellingen. Het onderhouden van vakmanschap vraagt daarom ook van docenten dat zij zelf blijven leren.
Hoe leren mbo-docenten?
Hagedoorn wilde met haar onderzoek inzicht krijgen in hoe ervaren mbo-docenten zich professioneel ontwikkelen: van welke activiteiten leren zij, wat leveren die activiteiten op en welke factoren stimuleren hun leren? Ze stelde vast dat het leren van mbo-docenten sterk verweven is met de kenmerken van het mbo zelf. Docenten leren in en mét de beroepspraktijk waarvoor zij studenten opleiden. Ze werken intensief samen met collega’s, stagebedrijven en externe professionals en houden onderwijs voortdurend actueel.
Informeel leren in dagelijkse praktijk
De opvallendste conclusie is dat ongeveer driekwart van de leeractiviteiten van mbo-docenten informeel van aard is. Hun leren vindt plaats tijdens het werk zelf, in gesprekken met studenten, samenwerking met collega’s, curriculumontwikkeling of contact met praktijkopleiders. Een goed gesprek met een collega, samen onderwijs ontwikkelen of het begeleiden van studenten op stage blijkt minstens zo leerzaam als een cursus of training. Dat informele leren wordt vaak niet als 'leren' gezien, terwijl het juist een belangrijke motor is van professionele ontwikkeling. Formele scholing blijft belangrijk, maar werkt vooral krachtig wanneer deze verbonden is aan de dagelijkse praktijk.
Verschillende oriëntaties
Ervaren mbo-docenten blijken verschillende professionele oriëntaties te hebben in hun leren. Er zijn docenten die vooral leren vanuit lesgeven en coaching van studenten, docenten die zich richten op reflectie en samenwerking binnen de school en docenten die hun ontwikkeling verbinden aan strategie en loopbaanontwikkeling. Deze patronen vormen als het ware een spiegel van hoe docenten naar hun eigen beroep kijken en wat zij belangrijk vinden in hun werk. Hun professionele ontwikkeling is geen rechte lijn. Het is een continu proces van beweging, waarin iedere docent eigen accenten legt.
Wat kunnen scholen hiermee?
De resultaten bieden concrete handvatten voor mbo-scholen. Een belangrijke aanbeveling is om veel explicieter met elkaar in gesprek te gaan over hoe docenten leren. Door nieuwsgierig te zijn naar hoe collega’s zich ontwikkelen, kunnen scholen professionalisering beter laten aansluiten op persoonlijke leerbehoeften en teamdoelen.
Daarnaast laat het onderzoek zien dat scholen het leerpotentieel van de werkplek beter kunnen benutten. Bijvoorbeeld door docenten samen les te laten geven, te laten deelnemen aan innovatieprojecten en meer samen te werken met de beroepspraktijk. 'Benut wat er al is, want de dagelijkse praktijk van mbo-docenten zit vol kansen om te leren.'
Over Marjanne Hagedoorn
Marjanne Hagedoorn (Tilburg, 1981) is practor Docentprofessionalisering bij Landstede Groep. Daarvoor was zij werkzaam als docent en onderwijskundige bij dezelfde organisatie. Op donderdag 18 juni 2026 om 13.30 uur verdedigt zij haar proefschrift met de titel 'Vocational Teachers - Understanding continuing professional development of experienced teachers in vocational education' bij de faculteit Gedrags- en gezondheidswetenschappen van de Open Universiteit in Heerlen.
Promotor is prof. dr. Elly de Bruijn (Open Universiteit). Copromotor is dr. Maaike Koopman (Hogeschool Utrecht). De promotie is live bij te wonen bij de Open Universiteit in Heerlen en online te volgen via www.ou.nl/live.
