Onderzoek: hoe leer je schoolkennis toepassen in het dagelijks leven?
Alleen kennis is niet genoeg
Het is belangrijk dat leerlingen voorbereid worden op deelname aan de maatschappij. Daarvoor is kennis nodig, maar alleen kennis is niet genoeg. Ze moeten die ook kunnen toepassen in het dagelijks leven, in nieuwe situaties en contexten, in maatschappelijke debatten. De vraag is hoe je dat kunt oefenen in een onderwijscontext. De oefenstrategie retrieval practice (RP) lijkt hiervoor heel geschikt.
Retrieval practice: kennis ophalen uit het geheugen
Retrieval Practice houdt in dat tijdens het oefenen eerder geleerde kennis wordt opgehaald uit het geheugen. Uit onderzoek blijkt steeds weer dat leerlingen die oefenen met RP de kennis beter onthouden dan leerlingen die de leerstof herlezen, ook in authentieke klassensituaties en in verschillende vakgebieden. Uit onderzoek bij studenten in het hoger onderwijs weten we dat RP kan bijdragen aan transfer van kennis. Maar er is nooit systematisch onderzocht hoe de vorm van oefenvragen tijdens RP kan bijdragen aan de kwaliteit van de transfer.
Wat maakt oefenvragen effectief?
Manou van Montfort gaat onderzoeken wat de kenmerken en randvoorwaarden zijn van effectieve oefenvragen bij de leerstrategie retrieval practice om transfer te bevorderen. Het onderzoek vindt plaats in authentieke klassensituaties in scholen voor voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo) en levert praktijkgerichte richtlijnen op voor het ontwerpen van oefenmateriaal dat leerlingen beter voorbereidt op effectieve toepassing van schoolkennis.
Verankering in de onderwijspraktijk
Tijdens haar PhD-traject blijft Manou werkzaam als docent en Begeleider op School (BOS) bij vavo Rijnmond College. Het promotietraject wordt begeleid door prof. dr. Gino Camp en dr. Leen Catrysse van de vakgroep Leren en Instructie van de faculteit Gedrags- en gezondheidswetenschappen en is onderdeel van de samenwerking met het vavo netwerk binnen de bijzondere leerstoel Effectief leren.
Over de promotiebeurs
De promotiebeurs voor leraren biedt leraren de mogelijkheid om gedurende vijf jaar promotieonderzoek te doen en zo bij te dragen aan de verbinding tussen onderwijspraktijk en wetenschap. De promotiebeurs is zeer competitief: van de 124 ingediende aanvragen zijn er slechts 24 gehonoreerd. Manou is één van deze geselecteerde leraren-onderzoekers.
Informatiebijeenkomst
De promotiebeurzen worden tweemaal per jaar toegekend. Nieuwe voorstellen kunnen ingediend worden tot september 2026 (de precieze deadline komt te zijner tijd op de website van NWO te staan. NWO organiseert op vrijdag 27 maart 2026 van 13.00 uur tot 16.30 uur een online informatiebijeenkomst. Deze is bedoeld voor leraren die algemene informatie willen hebben over de promotiebeurs.