Promotie: hoe oud-leerlingen terugkijken op zelfgestuurd leren aan Sudburyschool
Voor haar proefschrift Learning as a lifelong, self-directed process deed Hartkamp-Bakker diepte-interviews met veertien volwassen oud-leerlingen van acht Sudburyscholen in Nederland, Israël en de Verenigde Staten. Hun ervaringen wijzen op wat zijn omschrijft als 'autonomie-in-gemeenschap': veel individuele vrijheid binnen een sociale omgeving met duidelijke regels, democratische procedures en gedeelde verantwoordelijkheid.
Verantwoordelijkheidsgevoel en sociale vaardigheden
Ze vertellen dat spel, nieuwsgierigheid en exploratie uitgroeiden tot gerichte interesses, vaardigheden en zelfgekozen projecten. In een onderwijsomgeving met leerlingen van verschillende leeftijden ontwikkelden de oud-leerlingen verantwoordelijkheidsgevoel, sociale en organisatorische vaardigheden.
Sommige oud-leerlingen moesten wennen aan de deadlines, routines of hiërarchie in vervolgonderwijs en werk. Maar ze geven ook aan geen blijvende achterstand te hebben ervaren. Ze noemen zichzelf zelfstandig, initiatiefrijk en flexibel.
Nieuwe blik
Ook ervoeren ze hoe verveling en tijdelijke onzekerheid juist ruimte boden voor zelfreflectie, exploratie en het ontdekken van eigen interesses en waarden. Dat roept volgens Hartkamp-Bakker een bredere vraag op: waarom gaan we er in onderwijs vaak vanzelfsprekend van uit dat jonge mensen voortdurende externe sturing nodig hebben om zich te ontwikkelen?
Met haar proefschrift nodigt zij uit om de ervaringen van deze oud-leerlingen aan te grijpen voor een nieuwe blik op de verhouding tussen spel versus leren, intrinsieke motivatie versus externe sturing en vertrouwen versus controle.
Christel Hartkamp-Bakker studeerde geologie aan de Universiteit Utrecht en promoveerde eerder aan de TU Delft. Op vrijdag 16 oktober 2026 verdedigt zij haar proefschrift Learning as a lifelong, self-directed process: A retrospective qualitative study of motivation and development among adult graduates of Sudbury-model schools aan de Open Universiteit in Heerlen. Promotor is prof. dr. Rob Martens en tweede promotor is prof. dr. Peter Gray (Boston College, Verenigde Staten).
De promotie is live bij te wonen aan de Open Universiteit in Heerlen en online te volgen via ou.nl/live.
