Welke aanpak helpt jeugdcriminaliteit echt voorkomen?
Het themanummer is bedoeld om wetenschappelijke kennis bruikbaar te maken in het veld. Justitiële verkenningen is een uitgave van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) van het ministerie van Justitie en Veiligheid en uitgeverij Boom juridisch.
Effecten vaak beperkt
In de bijdrage Zet in op wat werkt. Op zoek naar effectieve preventie van jeugddelinquentie presenteren onderzoekers Puck Meulen, Evelyn Heynen en emeritus-hoogleraar Criminologie Emile Kolthoff de resultaten van een literatuuronderzoek naar interventies die zijn erkend door het Nederlands Jeugdinstituut.
Daaruit blijkt dat de effecten van interventies vaak bescheiden zijn en sterk uiteenlopen. Of een aanpak werkt, hangt onder meer af van de doelgroep, de duur en intensiteit van de interventie en de kwaliteit van de uitvoering. Sociale vaardigheidstrainingen en familiegerichte interventies blijken bijvoorbeeld niet altijd effectief. Cognitieve gedragstherapie die goed is afgestemd op de behoeften van jongeren en de sportgerichte interventie Alleen jij bepaalt wie je bent laten wel positieve effecten zien.
Vraag wat jongeren nodig hebben
Evelyn Heynen is als onderzoeker sinds 2023 betrokken bij het landelijk programma Preventie met Gezag in Heerlen-Noord. Zij waarschuwt voor een wildgroei aan interventies waarvan de werking onvoldoende is aangetoond. 'In de gemeente Heerlen werken we al aan een nauwere verbinding tussen wetenschap, beleid en praktijk zodat we alleen publieke middelen inzetten voor interventies die aantoonbaar bijdragen aan het voorkomen van jeugdcriminaliteit, en dus goed aansluiten bij de jongeren en hun specifieke omstandigheden.'
Luister ook naar Heynen in een interview in Zembla: 'We weten dat goede gesprekken met de juiste mensen kunnen helpen. Het kan ook helpen om jongeren te vragen wat ze nodig hebben.'
Dr. Evelyn Heynen
Lessen uit de jaren zeventig
Open Universiteit promovendi Eelco Boss en Sophie Janssens kijken in hun bijdrage Jongerenadviescentra in Heerlen, 1970 en 2026: een paradigmaverschuiving geïllustreerd naar de geschiedenis van jeugdadviescentrum ELMAR in Heerlen. Kunnen de ideeën en uitgangspunten van dit centrum uit de jaren zeventig ook nu nog van waarde zijn voor de preventie van jeugdcriminaliteit?
Hulpverleners ondersteunden jongeren in die tijd niet alleen bij persoonlijke problemen, maar hielpen hen ook zich te organiseren en tegenmacht te bieden. Volgens Boss en Janssens is de positie van de jeugdhulpverlening inmiddels wezenlijk veranderd. Hulpverleners zijn 'het lieve gezicht van de gemeente' en maken daarmee nu dus deel uit van het systeem. Jongeren ondersteunen bij maatschappelijke actie lijkt daardoor niet meer aan de orde.
Justitiële verkenningen
Lees het themanummer Tussen weten en doen: preventieve aanpak van jeugdcriminaliteit. Het bevat ook bijdragen van onder anderen Geert Jan Stams, Jan Hendriks, Marit van de Mheen, Joran de Jong en Jan Dirk de Jong.