null Whitepaper: Voorkom een tweede digitale kloof in de samenleving

Whitepaper: Voorkom een tweede digitale kloof in de samenleving

AI ontwikkelt zich razendsnel en beïnvloedt steeds meer hoe we leren, werken en deelnemen aan de samenleving. Maar de toegang tot AI-tools én de vaardigheden om ze goed te gebruiken zijn ongelijk verdeeld. Een team van zes onderwijsexperts, waaronder docent van de Open Universiteit Iwan Wopereis, waarschuwt voor een nieuwe tweedeling in de samenleving. Wopereis: 'Toegang tot AI-tools, maar ook kennis van en verstandig gebruik van AI bepalen steeds meer wie mee kan doen in onderwijs en samenleving'.

AI-geletterdheid voorwaarde voor kansengelijkheid

Al jaren maken we ons zorgen over de kloof die is ontstaan tussen mensen die wél toegang hebben tot internet en digitale tools, en mensen die dat niet hebben. Nu dreigt er een tweede digitale kloof. De onderwijsexperts hebben een whitepaper geschreven met een duidelijke boodschap: AI-geletterdheid is niet alleen een technologische vaardigheid, maar een essentiële voorwaarde voor kansengelijkheid in het onderwijs. In het whitepaper 'AI Literacy: The New Frontier of Inclusion' benadrukt het team dat goed begrip en verantwoord gebruik van AI direct samenhangen met inclusie, toegankelijkheid en gelijke kansen voor studenten.

Opdracht voor het onderwijs

De kern van het whitepaper is dat AI-geletterdheid een nieuwe vorm van basisvaardigheid is. Het is niet meer genoeg om technologie te kunnen gebruiken. Je moet ze ook kritisch begrijpen en eerlijk in kunnen inzetten. Dat is een duidelijke opdracht voor scholen en universiteiten: zij kunnen eraan bijdragen dat AI-geletterdheid voor iedereen mogelijk wordt. Voor onderwijsprofessionals betekent het dat ze niet alleen zelf AI op een verantwoorde manier inzetten, maar ook hun leerlingen en studenten AI-geletterd maken. Dit is een verschuiving: van 'leren omgaan met tools' naar 'begrijpen wat AI doet, wie erdoor wordt beïnvloed en welke risico's er zijn'. AI-geletterdheid krijgt daarmee een duidelijke inclusiedimensie.

Wat vraagt dit concreet van docenten?

Deze verschuiving vraagt dat docenten feitelijk weten wat AI is en hoe het werkt. Ze moeten weten hoe ze AI zinvol en verantwoord kunnen integreren in het onderwijs en zij moeten weten wat de ethische, culturele en politieke implicaties zijn van AI. Naast hun kennis is ook hun houding van groot belang. Ze moeten open staan voor het al dan niet inzetten van AI, het zelfvertrouwen hebben om ermee te werken, en gemotiveerd zijn om actief te werken met de mogelijkheden en uitdagingen.
Tot slot moeten ze de specifieke pedagogische vaardigheden hebben om de AI-ontwikkelingen in te passen in het onderwijs. Ze moeten dus in staat zijn om de didactische mogelijkheden van AI-tools in te schatten, om AI-gerelateerde content aan te passen aan hun onderwijscontext en om de door AI-ondersteunde leerprocessen van studenten te managen door de content zo te structuren dat er geen overload ontstaat.

Motor voor gelijke kansen

Wopereis: 'AI-geletterdheid is geen luxe, maar een noodzakelijke voorwaarde voor toekomstbestendig én inclusief onderwijs. Voor onderwijsprofessionals ligt de sleutel in het verbinden van technologie met pedagogiek en ethiek. De belangrijkste vraag verschuift daarmee van 'Hoe gebruik ik AI in mijn les?' naar 'Hoe zorg ik dat mijn studenten AI begrijpen, kritisch benaderen en er eerlijk mee omgaan?' Wie die stap weet te maken, benut AI niet alleen als hulpmiddel, maar als motor voor gelijke kansen.'