Wordt digitale dementiezorg persoonlijker met hulp van natuur en dieren?
Digitale ondersteuning in de thuissituatie
Steeds meer mensen met dementie wonen langer thuis. Dat vraagt om ondersteuning die aansluit bij hun dagelijks leven, hun gewoonten en hun veranderende behoeften. Digitale technologie kan daarbij helpen, bijvoorbeeld door structuur te bieden, contactmomenten te ondersteunen of mensen te stimuleren tot passende activiteiten. Tegelijkertijd blijkt het gebruik van digitale toepassingen in de praktijk niet vanzelfsprekend. Een technologie kan technisch goed werken, maar toch weinig gebruikt worden als deze niet prettig, begrijpelijk of persoonlijk genoeg aanvoelt.
Het project NOA meets NATAIS richt zich daarom niet alleen op de vraag wat een digitale assistent kan doen, maar vooral ook op hoe deze ondersteuning wordt ervaren.
Een persoonlijkere digitale assistent
In het project staat NOA centraal: een digitale assistent die mensen met dementie thuis kan ondersteunen. De Open Universiteit onderzoekt hoe NOA verder ontwikkeld kan worden met behulp van zogenoemde NATAIS-elementen: NATure- and Animal-Inspired Strategies. Daarbij gaat het om ontwerpkeuzes die geïnspireerd zijn op natuur en dieren, zoals rustige natuurlijke beelden, geluiden, bewegingen, interactiestijlen of kleine sociale signalen die herkenning en betrokkenheid kunnen versterken.
Het project levert uiteindelijk onderzoeksprototypes op waarin deze elementen zijn verwerkt. De centrale ambitie is om beter te begrijpen welke ontwerpkeuzes bijdragen aan acceptatie, gebruiksgemak, betrokkenheid en ervaren ondersteuning.
Ontwikkelen mét de mensen om wie het gaat
De onderzoekers werken niet alleen vóór, maar ook mét mensen met dementie, mantelzorgers en zorgprofessionals. In co-designsessies worden ideeën besproken, uitgeprobeerd en aangescherpt. Zo kan bijvoorbeeld worden onderzocht of een digitale assistent prettiger wordt ervaren wanneer deze gebruikmaakt van natuurgeluiden, een rustig visueel landschap of subtiele dierlijke kenmerken in houding, beweging of reactie.
Een concreet voorbeeld: wanneer NOA iemand herinnert aan een dagelijkse activiteit, kan de manier waarop dat gebeurt sterk verschillen. Een neutrale melding kan functioneel zijn, maar misschien ook afstandelijk overkomen. Een persoonlijkere benadering, ondersteund door een rustige stem, herkenbare beelden of natuur-geïnspireerde signalen, kan mogelijk bijdragen aan meer aandacht, rust of bereidheid om te reageren. Het project onderzoekt welke vormen passend zijn, voor wie, en onder welke voorwaarden.
Over het onderzoeksteam
Het project wordt uitgevoerd door de Open Universiteit, in samenwerking met Mentech, Radboudumc/UKON, Hogeschool Windesheim, UMCG, Goudzien en Vilans. Binnen de Open Universiteit zijn onderzoekers betrokken vanuit de faculteit Gedrags- en gezondheidswetenschappen: Roeslan Leontjevas, Jules Ellis, Angela Mengelers en Peter Reniers.
Het onderzoek loopt drie jaar, vanaf mei 2026. Het project is medegefinancierd door de inzet van de PPS-subsidie, die door Health~Holland is toegekend ter stimulering van publiek-private samenwerkingen. Het project is onderdeel van het DEMTECH-programma, dat medegefinancierd wordt door Alzheimer Nederland.
