Deze website gebruikt cookies (en daarmee vergelijkbare technieken) om het bezoek voor u nog makkelijker en persoonlijker te maken. Met deze cookies kunnen wij en derde partijen uw internetgedrag binnen en buiten onze website volgen en verzamelen.
Hiermee kunnen wij en derde partijen advertenties aanpassen aan uw interesses en kunt u informatie delen via social media.
Klik op 'Ik ga akkoord' om cookies te accepteren en direct door te gaan naar de website of klik op om uw voorkeuren voor cookies te wijzigen. Bekijk onze privacyverklaring voor meer informatie.
PERS_CW_DuPreeHuizinga_head_large.jpg
Samenleving
Inzicht cultuurcriticus Johan Huizinga (1872-1945) nog steeds actueel
Tijdens het interbellum, waarin nationalisme, populisme en fascisme opkwamen, voelden veel intellectuelen zich verantwoordelijk om een publiek debat aan te gaan. De wereldwijd bekende historicus Johan Huizinga (1872-1945) voelde zich geroepen zijn positie en kennis in te zetten om de veranderingen te duiden en soms te bestrijden. Carla du Pree, promovendus bij de Open Universiteit, onderzoekt zijn veranderende rol van historicus tot cultuurcriticus in haar proefschrift 'Johan Huizinga en de bezeten wereld. De rol van publieke intellectueel tussen twee wereldoorlogen'. De promotie vond plaats op donderdag 3 november 2016 bij de Open Universiteit in Heerlen.

Wie was Johan Huizinga?

In de jaren dertig van de vorige eeuw werd Johan Huizinga, die toen al beroemd was door 'Herfsttij der Middeleeuwen, de belangrijkste publieke intellectueel in Nederland. Door zijn bestseller 'In de schaduwen van morgen' werd hij een bekende Nederlander. Hij zette zijn ideeën over de samenleving en de diagnose van een cultuur in crisis uiteen voor het publiek. Hij was een van de vroege critici van het nationaalsocialisme. Hij stak zijn nek uit en durfde stelling te nemen.
Citaat Huizinga: 'Wij leven in een bezeten wereld en we weten het. Het zou voor niemand onverwacht komen, als de waanzin eensklaps uitbrak in een razernij, waaruit deze arme Europese mensheid achterbleef in verstomping en verdwazing, de motoren nog draaiende en de vlaggen nog wapperende, maar de geest geweken.'

Van historicus naar cultuurcriticus

Du Pree belicht in haar onderzoek zijn optreden van cultuurcriticus in de publieke ruimte en hoe hij gebruik maakte van de media in binnen- en buitenland om een publiek te kunnen bereiken. Zij constateert dat Huizinga's faam als historicus is blijven bestaan, maar dat zijn rol als cultuurcriticus minder bekend is gebleven dan die van buitenlandse collega's als José Ortega y Gasset en Julien Benda.

Vergelijkingen en associaties met de 21e eeuw

Aanleiding voor dit historische onderzoek ligt in het heden: de kentering in het publieke debat sinds de aanval op het World Trade Centre in 2001. De verbazing daarover leidde tot het onderzoek naar het debat in de jaren dertig van de vorige eeuw. Had men toen wel in de gaten wat er aan de hand was? Welke morele keuzes werden er gemaakt toen het moeilijk werd? Het onderzoek verschaft inzichten in het publieke debat in het interbellum maar roept tevens onvermijdelijke associaties op met het populisme en nationalisme in de huidige tijd.