Scriptiebegeleiding 2.0: wat gebeurt er als mens en AI samenwerken?

Maartje Henderikx: 'De scriptiefase is voor veel studenten niet alleen academisch uitdagend, maar ook emotioneel zwaar. Juist in deze fase lopen veel studenten vertraging op of ze vallen zelfs uit. Met dit onderzoek willen we beter begrijpen hoe AI kan bijdragen aan motivatie en welzijn, zonder de autonomie van studenten te ondermijnen.'

Minder isolatie en meer motivatie door AI?

Het schrijven van een masterscriptie wordt vaak ervaren als een eenzame en demotiverende tijd. Motivatie is - zeker in deze fase - een cruciale voorspeller van studiesucces. Door de hoge werkdruk hebben scriptiebegeleiders echter steeds minder ruimte om studenten ook affectief en motiverend te ondersteunen. Tegelijkertijd maken veel studenten al gebruik van AI-tools zoals ChatGPT om hulp te krijgen bij hun studie. Dit roept belangrijke vragen op: kan AI helpen om gevoelens van isolatie te verminderen en motivatie te versterken? Of bestaat het risico dat studenten dan te afhankelijk worden van technologie? Dit zijn de vragen die Maartje Henderikx met haar onderzoek wil beantwoorden.

Een gewone en een digitale scriptiecoach

Het project onderzoekt hoe het combineren van scriptiebegeleiding door een persoon en door AI de motivatie en het gevoel van verbondenheid van studenten beïnvloedt. De studie heeft de vorm van een kleinschalig experiment met ongeveer 30 masterstudenten en hun begeleiders. Studenten worden willekeurig verdeeld over twee groepen. De ene groep krijgt reguliere scriptiebegeleiding, de andere groep krijgt naast de reguliere scriptiebegeleiding ook toegang tot een speciaal voor dit project ingerichte AI-'scriptiecoach'. Deze digitale coach is 24/7 beschikbaar en biedt zowel inhoudelijke ondersteuning bij het schrijven als motiverende en empathische feedback.

Gedurende de scriptiefase rapporteren studenten wekelijks hoe gemotiveerd zij zich voelen, in hoeverre zij autonomie, competentie en verbondenheid ervaren, en of zij zich eenzaam voelen tijdens het schrijfproces. Daarnaast vullen zij aan het begin en einde van het traject uitgebreide vragenlijsten in. Op deze manier ontstaat een gedetailleerd beeld van hoe motivatie zich ontwikkelt tijdens het schrijven van de scriptie.

Wanneer en voor wie werkt het?

Het project levert empirische kennis op over de voor- en nadelen van deze vorm van begeleiding. We krijgen inzicht in hoe AI kan bijdragen aan een gezondere motivationele 'ecologie' van de scriptiefase: Wanneer en voor wie werkt de gezamenlijke mens–AI-begeleiding ondersteunend? Wat zijn de mogelijke risico’s, zoals verlies van autonomie, en wanneer ontstaan die? De uitkomsten kunnen bijdragen aan het verminderen van studie-uitval, het vergroten van welzijn van studenten en het verlichten van de werkdruk van begeleiders. Daarnaast levert het onderzoek waardevolle handvatten op voor verantwoord en doordacht gebruik van AI in het hoger onderwijs.

Over het onderzoek

Het onderzoek start in 2026, loopt twaalf maanden en wordt gefinancierd door NWO (Open Competitie XS 2025). Onderzoeker is Maartje Henderikx, assistent-professor aan de Open Universiteit (ECO-lab). Haar onderzoek richt zich op studiesucces in hoger online onderwijs en hoe AI studenten en docenten daarin kan ondersteunen.

Meedoen?

Ben je scriptiebegeleider en wil je met een of meer studenten meedoen met het onderzoek? Neem dan contact op met de onderzoeker: maartje.henderikx@ou.nl.