De dagelijkse wisselwerking tussen werk en mantelzorg onder de loep

Als werk en mantelzorg elkaar in de weg gaan zitten…

Door de vergrijzing, personeelstekorten in de zorg en het beleid dat mensen langer zelfstandig thuis blijven wonen, neemt het aantal werkende mantelzorgers toe. Vooral werknemers in beroepen met weinig flexibiliteit, zoals de zorg of het onderwijs, kunnen (onverwachte) zorgtaken moeilijk combineren met hun werk. Toch weten we nog nauwelijks wat er tijdens een gewone werkdag gebeurt wanneer werk en mantelzorg elkaar in de weg zitten. Met dit onderzoek willen we beter begrijpen wanneer werkende mantelzorgers extra kwetsbaar zijn voor stress en vermoeidheid. Die vermoeidheid is een belangrijk signaal: het betekent dat iemand onvoldoende herstelt van de ervaren belasting. Als dat langere tijd aanhoudt, kan dit bijdragen aan ernstige gezondheidsklachten, zoals een burn-out.

Mantelzorgers volgen op werkdagen

Onderzoekers van de Open Universiteit volgen ongeveer honderd werkende mantelzorgers gedurende tien werkdagen. Zij brengen in kaart welke mantelzorgeisen zich tijdens de werkdag voordoen, bijvoorbeeld onverwachte telefoontjes, het regelen van zorg of zorgen om een naaste. Vervolgens onderzoeken zij hoe deze dagelijkse mantelzorgeisen het verloop van stress en vermoeidheid tijdens en na het werk beïnvloeden, vooral bij werknemers die hun werk moeilijk kunnen aanpassen.

Niet achteraf, maar op het moment zelf

In plaats van achteraf te vragen hoe zwaar mensen hun combinatie van werk en mantelzorg in het algemeen vinden, volgt dit onderzoek wat er daadwerkelijk gebeurt op een werkdag. Deelnemers registreren meerdere keren per dag hoe het met hen gaat én welke mantelzorgsituaties zich voordoen. Zo wordt zichtbaar welke dagelijkse mantelzorgeisen het meest belastend zijn en hoe zij het herstel gedurende de dag beïnvloeden.

Uitval door stress en burn-out voorkomen

Het onderzoek levert nieuwe kennis op over de dagelijkse wisselwerking tussen werk en mantelzorg. Daardoor wordt beter zichtbaar wanneer werkende mantelzorgers risico lopen op onvoldoende herstel en langdurige overbelasting. De resultaten vormen de basis voor vervolgonderzoek naar manieren om werkende mantelzorgers beter te ondersteunen. Zo kan uitval van werknemers door stress en burn-out worden voorkomen en kunnen de werknemers zowel blijven werken als mantelzorg blijven geven.

Het onderzoek wordt uitgevoerd door dr. Madelon van Hooff in samenwerking met dr. Sophie Cuinen, dr. Miriam Engels en prof. Hedwig van Bakel van de faculteit Gedrags- en Gezondheidswetenschappen van de Open Universiteit. Het project loopt tien maanden. De dataverzameling start naar verwachting in het najaar van 2026 en de eerste resultaten worden in 2027 verwacht. Het onderzoek wordt gefinancierd door de NWO Open Competitie SSH XS.