ALG_OpenAcces_10608_head_large.jpg
Open access
Open access is vrije toegang tot wetenschappelijke informatie, zoals tijdschriftartikelen, en heeft als doel om publiek gefinancierd onderzoek voor iedereen online toegankelijk te maken. Open access publicaties zijn beter vindbaar, worden vaker geciteerd en hebben een groter bereik. Open access komt niet alleen de wetenschap ten goede, maar ook de maatschappij en de economie. Ook individuele onderzoekers hebben belang bij een zo breed mogelijk publiek voor hun werk, waarbij dit publiek zo snel mogelijk toegang tot de informatie moet krijgen.

Open access is de norm bij de OU

Vanaf begin juli 2016 is het beleid van de Open Universiteit dat open access de norm is bij het toegankelijk maken van publicaties. Daarom stimuleert de Open Universiteit het publiceren in open access tijdschriften. Deze publicaties worden ook opgeslagen in een zogenaamde institutionele full text open access repository: de research portal. De ambitie van Nederland en de Open Universiteit is 100% open access te bereiken. 

Open access repository: de research portal 

Richtlijn is dat open access de norm is. Voor wetenschappelijke publicaties en vakpublicaties is opslag in de repository, de research portal, verplicht. Via die research portal worden ze voor iedereen toegankelijk gemaakt. Voorbeelden van wetenschappelijke en vakpublicaties zijn o.a. artikelen in (niet) peer-reviewed tijdschriften, boeken en monografieën, hoofdstukken in boeken/boekdelen en dissertaties. Aanbevolen wordt ook populariserende publicaties en overige publicaties op te nemen in de research portal. Indien het niet mogelijk is open access te publiceren, moet dit worden gemotiveerd. 

Taverne overeenkomst

Met veel uitgevers zijn afspraken gemaakt over publiceren in open access. Maar dit geldt niet voor alle typen publicaties en alle tijdschriften. Indien open access publiceren niet mogelijk is, wordt de 'preprint' of 'postprint' van de publicatie opgeslagen in de research portal. Bij de validering van ingevoerde publicaties wordt standaard het open access beleid van uitgevers getoetst. Indien mogelijk worden eerdere versies van een publicatie opengezet.

Om ook de ‘version of record’ (de uitgeversversie) van een publicatie in de repository open access te delen, kan een onderzoeker een beroep op het amendement Taverne in de Nederlandse auteurswet (artikel 25fa van de auteurswet). Dit amendement biedt onderzoekers de mogelijkheid om kort wetenschappelijk werk na een redelijke termijn te delen, ongeacht eventuele beperkende richtlijnen van uitgevers. De Nederlandse universiteiten hebben afgesproken dat ze op basis van dit amendement zes maanden na publicatie de 'version of record' van een niet-open-access-publicatie in hun repository zichtbaar zullen maken. 

Het publiceren op basis van de Taverne overeenkomst is in 2019 als pilot gestart onder leiding van de VSNU. Alle 14 Nederlandse universiteiten deden daaraan mee. Na een positieve evaluatie eind 2019 is deze werkwijze inmiddels uitgegroeid tot best practice bij de deelnemende instellingen. 

Lees meer over het Amendement Taverne

Ondersteuning bij open access publiceren

Onderzoekers van de Open Universiteit worden op verschillende manier ondersteund bij het publiceren in open access. Meer informatie daarover is terug te vinden op onze onderzoekspagina's.

Meer informatie over open access

Meer informatie over open access staat op de website van de VSNU en op de website openaccess.nl.