UNESCO leerstoel: Duurzaamheid en leren
Waarom en onder welke condities handelen mensen wel of niet milieuvriendelijk? Welke competenties komen daarbij van pas, en kun je die ontwikkelen? Er blijken op dit gebied grote regionale, sociale, gender- en culturele verschillen te zijn. Bijvoorbeeld, hoe komt het dat in Denemarken de introductie van windmolens heel succesvol was, terwijl in Nederland de aankondiging van vrijwel elke windmolen tot protest leidt van de omwonenden?

Prof. dr. Paquita Pérez Salgado probeert op dit type vragen wetenschappelijk gefundeerde antwoorden te vinden. Zij bekleedt de UNESCO-leerstoel Knowledge Transfer for Sustainable Development Supported by ICTs bij de faculteit Management, Science & Technology van de Open Universiteit.

Leerstoelhouder prof. dr. Paquita Pérez Salgado was van 2001 tot 2013 decaan van de faculteit Natuurwetenschappen, en in die hoedanigheid onder andere verantwoordelijk voor de opleidingen en het onderzoek in de milieu-natuurwetenschappen. Daarvoor werkte zij bij VHTO, het Landelijk expertisebureau meisjes/vrouwen en bèta/techniek. Ook was zij verbonden aan de Universiteit van Amsterdam (aldaar ook gepromoveerd in de fysische chemie in 1992), de Rijksuniversiteit Groningen en de Universiteit Twente.
Zij was en is actief in diverse Europese en internationale organisaties op het gebied van (milieu)natuurwetenschappen en hoger onderwijs.

Prof. Perez werkt wereldwijd samen met diverse universiteiten en beroeps- en maatschappelijke organisaties.

Ook interessant

  • Bekijk de Online UNESCO-OU Masterclasses Leren voor Duurzaamheid. Paquita Perez gaat in gesprek met interviewer Anouschka Laheije.
  • 10 maart 2016, Open Education Week: Online lezing over duurzaamheid en open onderwijs, de opname van de lezing door Jan van den Akker (UNESCO) en Paquita Perez (vanaf minuut 35). (in ontwikkeling)
  • Open brief aan Mark Rutte inzake Klimaatzaak (in ontwikkeling)
  • Paquita Pérez in Raad van Toezicht van De Natuur en Milieufederaties (in ontwikkeling)
  • SENSE-milieusymposium 'Make a change!' in Wageningen (in ontwikkeling)
  • 4 juni 2014, Paquita Pérez Salgado nieuwe houder UNESCO-leerstoel (in ontwikkeling)

Onderzoek

Bij het onderzoek in het kader van de Unesco leerstoel wordt de nadruk gelegd op een multi- en transdisciplinaire benadering bij het vinden van oplossingen voor issues rondom duurzame ontwikkeling. Het onderzoek richt zich op het leren en kennisontwikkeling voor duurzame ontwikkeling. De UNESCO-speerpunten Afrika en gendergelijkheid (gender equality) zijn onderdeel van de ontwikkeling van onderzoeks- en opleidingsactiviteiten.

Leren voor Duurzaamheid

Bekijk de Online UNESCO-OU Masterclass Leren voor Duurzaamheid (duur: 1 uur). Prof. dr. Paquita Perez gaat in gesprek met interviewer Anouschka Laheije. Ze behandelt drie thema’s. Elk thema koppelt ze aan de relevante Sustainable Development Goals (SDGs) van de VN. De thema's zijn:

  • Hoe kun je nu effectieve veranderingen naar duurzaamheid voor elkaar krijgen? Dit onderzoek richt zich op competenties en vaardigheden voor interventies naar een duurzame samenleving. De focus ligt in dit thema op professionals en op het hoger onderwijs. Dit thema is gerelateerd aan de VN goals onderwijskwaliteit (4), gendergelijkheid (5) innovatie (9) en partners (17).
  • Lived Experience of Climate Change, een Open Course (gratis voor iedereen) op masterniveau, ontwikkeld met acht Europese partners. Hierbij gaan we in op multi-, inter- en transdisciplinariteit. Dit thema sluit aan bij de VN goals klimaatactie (13), schone energie (7) en partners (17).
  • Hoe kun je ervoor zorgen dat je, als je een doel probeert te bereiken, niet een ander doel tegenwerkt? Dit onderzoek gaat over bruikbare kennisconcepten voor duurzame ontwikkeling. Hoe wordt diversiteit hierin tot uiting gebracht? Dit thema sluit aan bij de VN SDGs geïntegreerde benadering (1-17).

Competenties voor duurzaamheid in het hoger onderwijs, bij professionals en burgers

Eén van de speerpunten is het onderzoek naar en aan competenties op het gebied van de milieuwetenschappen en duurzaamheid. Behalve kennis van zaken op een bepaald gebied, is het relevant dat de veranderprocessen adequaat worden begeleid. De zogenaamde ‘interventiecompetentie', waarbij het handelingsperspectief centraal staat, wordt hierbij nader uitgewerkt voor professionals, studenten en burgers.

Sociale leerprocessen in participatieve benaderingen van duurzame ontwikkeling

In de praktijk van het werken aan duurzame oplossingen voor milieuproblemen: hierbij gaat het om sociale leerprocessen in participatieve benaderingen van duurzame ontwikkeling waarbij naast (milieu)wetenschappers een diversiteit aan actoren is betrokken.

Kennisuitwisseling en kennisontwikkeling

Analyse van gebeurtenissen rondom actuele milieu- en duurzaamheidskwesties

Denk aan de gaswinning in Groningen, het schaliegas in Brabant en Limburg, de plaatsing van windmolens in diverse provincies en gemeentes in Nederland en bv, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk (UK): welke rol spelen de burgers, welke kennis gebruiken zij, welke rol spelen de bedrijven en de overheid en de wetenschappers in deze bedrijven?

Lived Experiences

In internationaal verband wordt onderzocht of bepaalde kennisconcepten voor duurzame ontwikkeling verder uitgewerkt kunnen worden. Eén van de hypotheses hierbij is dat aansluiting bij de specifieke ervaringen (Lived Experiences) van individuen en groepen tot grotere betrokkenheid leidt en daarmee tot effectievere veranderprocessen. Bij klimaatverandering bijvoorbeeld spelen culturele en sociale aspecten van betrokkenen een belangrijke rol. Overheidsbeleid houdt vaak geen rekening met de culturele en sociale verschillen en is daardoor minder effectief. Het kennisconcept ‘Lived Experience' gaat ervan uit dat cultuur, ras, gender en sociale klasse van mensen mede van invloed zijn op hoe zij omgaan met zaken. In casussen wordt onderzocht hoe het werken met ‘Lived Experience' tot veranderprocessen leidt en welke leerprocessen hierbij optreden. (Zie ook de gratis cursus The Lived Experience of Climate Change.

Verbeteren van leerprocessen door inzet van ict-tools

Ten slotte wil de leerstoelhouder de inzet en ontwikkeling van moderne ict-tools en open leerconcepten in hoger onderwijsprogramma's onderzoeken en analyseren hoe deze middelen leerprocessen kunnen verbeteren.

Onderwijs

Online UNSECO-OU Masterclasses

In het kader van de leerstoel faciliteert de Open Universiteit een reeks UNESCO masterclasses. Die geven inzicht in het brede werkterrein van de UNESCO en laten zien hoe dit zich verhoudt tot de Sustainable Development Goals (SDG's) van de vernieuwde ontwikkelingsagenda van de Verenigde Naties. Een van de masterclasses was gewijd aan Leren voor duurzaamheid (duur: 1 uur). Leerstoelhouder Prof. dr. Paquita Perez gaat in gesprek met interviewer Anouschka Laheije. Ze behandelt drie thema’s. Elk thema koppelt ze aan de relevante Sustainable Development Goals (SDGs) van de VN. De thema's zijn:

Hoe kun je nu effectieve veranderingen naar duurzaamheid voor elkaar krijgen? Dit onderzoek richt zich op competenties en vaardigheden voor interventies naar een duurzame samenleving. De focus ligt in dit thema op professionals en op het hoger onderwijs.
Dit thema is gerelateerd aan de VN goals onderwijskwaliteit (4), gendergelijkheid (5) innovatie (9) en partners (17).
Lived Experience of Climate Change, een Open Course (gratis voor iedereen) op masterniveau, ontwikkeld met acht Europese partners. Hierbij gaan we in op multi-, inter- en transdisciplinariteit. - Opener – moet nog overgezet
Dit thema sluit aan bij de VN goals klimaatactie (13), schone energie (7) en partners (17).
Hoe kun je ervoor zorgen dat je, als je een doel probeert te bereiken, niet een ander doel tegenwerkt? Dit onderzoek gaat over bruikbare kennisconcepten voor duurzame ontwikkeling. Hoe wordt diversiteit hierin tot uiting gebracht?
Dit thema sluit aan bij de VN SDGs geïntegreerde benadering (1-17).

Gratis cursus The Lived Experience of Climate Change

In de gratis cursus The Lived Experience of Climate Change wordt klimaatverandering geanalyseerd vanuit de invalshoek van de directe, dagelijkse ervaring, The Lived Experience. Deze modulen (op masterniveau, in totaal 325 uur) gaan over hoe dit perspectief de bestaande wetenschappelijke benaderingen aanvult, hoe wetenschappelijk onderzoek op dit terrein mogelijk is, en hoe relevant deze kennis is voor beleidsmakers.

In 2015 is het boek uitgekomen The Lived Experience of Climate Change: Knowledge, Science and Public Action, geschreven door Dina Abbott en Gordon Wilson.

Verkennende studie Smart Education

Paquita Pérez, hoogleraar Milieu-natuurwetenschappen, heeft als expert bijgedragen aan het rapport 'Verkennende Studie Smart Education'. In opdracht van SURF, de ICT-samenwerkingsorganisatie van het Nederlands hoger onderwijs en onderzoek, heeft Avans Hogeschool een verkennende studie uitgevoerd naar de duurzaamheidsaspecten van digitalisering bij de inrichting en organisatie van het onderwijs. Marieke Versteijlen, ICT-docent aan Avans Hogeschool, en auteur van het rapport heeft zich gericht op CO2-reductie en energie efficiency. Daarbij blijkt dat de mobiliteit van studenten en docenten een belangrijke bijdrage levert aan de totale CO2-voetafdruk.

Whitepaper 'Natuur, Milieu, Duurzaamheid en Onderwijs'

De Open Universiteit heeft zich via Paquita Pérez, UNESCO-hoogleraar Duurzaamheid, het afgelopen jaar met vele andere organisaties op het gebied van natuur, milieu en duurzaamheid (totaal ruim honderd) gebogen over de vraag hoe duurzaamheid in het onderwijs in 2032 eruit zou kunnen zien, en welke stappen daartoe nodig zijn. Dit proces werd gecoördineerd vanuit het interdepartementaal kennisprogramma DuurzaamDoor en heeft geresulteerd in het Whitepaper 'Ik, wij en de wereld' (2015). Aanbevelingen worden gedaan op het gebied van kennisintegratie, competenties, waardeoriëntatie en waardeafweging en attitudes (affectieve aspecten, morele ontwikkeling). Op deze wijze kan het onderwijs bijdragen aan een duurzame samenleving.

Samenwerking

  • Prof.dr. Dina Abbott,
    Professor of Development Geography, Faculty of Education, Health and Sciences Department of Geography, Earth and Environment Sciences (GEES) University of Derby, Derby, United Kingdom.
  • Em. prof. dr. Gordon Wilson,
    Professor of Environment and Development, Faculty of Mathematics, Computing and Technology, The Open University, Milton Keynes, United Kingdom.
  • Nationale UNESCO commissie Nederland
    Om mondiale problemen aan te pakken is wetenschappelijke samenwerking van groot belang. UNESCO stimuleert een gezamenlijke aanpak van onderwerpen als klimaatverandering, ethiek, armoede en natuurrampen. Als enige organisatie binnen de VN met een mandaat voor wetenschap stimuleert zij wetenschappelijke samenwerking over de grenzen van disciplines en landen heen.
  • UNESCO Network Education for Sustainable Development
    This programme includes several initiatives on diverse topics (climate change education, health promotion, gender equality)
  • UNESCO UNITWIN/ Chairs Programme
    This programme promotes international inter-university cooperation and networking to enhance institutional capacities through knowledge sharing and collaborative work.
  • VVM, Vereniging van Milieuprofessionals
    De VVM is een kennis- en relatienetwerk voor milieuprofessionals. Niet de genoten opleiding geldt als criterium om lid te worden, maar het werkveld. Door de open cultuur komen intercollegiale contacten tot stand en is het mogelijk om discussie te voeren en opinies te vormen over alle mogelijke milieuonderwerpen. De VVM telt ongeveer 1600 leden.
  • Het Groene Brein
    Het Groene Brein is een uniek netwerk van prominente wetenschappers. Samen ontwikkelen zij nieuwe kennis voor de nieuwe economie. Vertegenwoordigers komen uit het bedrijfsleven, de overheid en de wetenschap.
  • Copernicus Alliance
    The COPERNICUS Alliance is the European Network on Higher Education for Sustainable Development.
    The vision of the COPERNICUS Alliance is to promote the role of Sustainable Development in European Higher Education to improve education and research for sustainability in partnership with society.
  • HESI: Higher Education Sustainability Initiative towards climate change action
    In advance of the XXI Session of the Conference of the Parties to the UNFCCC (COP21), the Higher Education Sustainability Initiative (HESI) will organize an event to take stock of progress made since Rio+20 by sharing best practices and lessons learned, discuss the roles and responsibilities of higher education institutions in business and technological innovations around climate change adaptation and mitigation and encourage new or enhanced commitments.

Publicaties

Hieronder wordt een selectie van relevante publicaties weergegeven.

  • Pérez Salgado, F., Wilson, G., Van der Klink, M. (2014).
    Transforming academic knowledge and the concept of Lived Experience: Intervention Competence in an international e-learning programme.
  • in Caeiro, S., Leal Filho, W., Azeiteiro, U.M., (Eds.) 2014. ‘E-learning and sustainability' in the series Umweltbildung, Umweltkommunikation und Nachhaltigkeit – Environmental Education, Communication and Sustainability, 59-69, Peter Lang: Frankfurt.
  • Pérez Salgado, F., de Kraker, J., Boon, J., Van der Klink, M. (2012).
    Competences for climate change education in a virtual mobility setting. International Journal of Innovation and Sustainable Development, Vol 6, no.1, 53-65.
  • Wilson, G., Abbott, D., de Kraker, J., Pérez Salgado, P., Terwisscha van Scheltinga, C., Willems, P. (2011).
    'The lived experience of climate change': creating open educational resources and virtual mobility for an innovative, integrative and competence-based track at Masters level. International Journal of Technology Enhanced Learning 3(2): 111-123.
  • Gordon Wilson, Dina Abbott, Joop De Kraker, Paquita Pérez, Catharien Terwisscha van Scheltinga, Patrick Willems (2010).
    The lived experience of climate change´: creating Open Educational Resources and virtual mobility for an innovative, integrative and competence-based track at Masters level.
  • Conference Proceedings Tech Education -Paper-147-Extended Version-2010, Springer Verlag.
  • Wilson, G., Abbott, D., De Kraker, J., Pérez, P., Terwisscha van Scheltinga, C., Willems, P. (2010).
    'The lived experience of climate change': an innovative, interdisciplinary and competence-based track at Masters level using Open Educational Resources and virtual mobility. Technology Enhanced Learning: Quality of Teaching and Educational Reform, 73, 1-5.
  • Dina Abbott, Joop Kraker, Paquita Pérez, Catharien Terwisscha Scheltinga, Patrick Willems, Gordon Wilson, (2010).
    'The Lived Experience of Climate Change': An Interdisciplinary and Competence-Based Masters Track Using Open Educational Resources and Virtual Mobility. Knowledge Management, Information Systems, E-Learning, and Sustainability Research, 65-469, Springer Berlin Heidelberg.
  • Oratie Paquita Pérez Salgado
    Online onderwijs en duurzaamheid: 'een groene inktvlek'
    30 mei 2008
  • Proefschrift Angelique Lansu
  • Learning for Sustainable Development: Merging Professional Demands and Academic Standards
    22 maart 2013